EnglishisÍslenska

Member institutions

Search in


ThesisUniversity of Akureyri>Hug- og félagsvísindasvið>B.A./B.Ed. verkefni>

Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/1946/790

Title
is

Eigin sök tjónþola

Abstract
is

Meginreglan í íslenskum rétti er sú, að tjónvaldur verður ekki skaðabótaskyldur nema
tjónið sé honum að kenna, þ.e. hann hafi sýnt af sér gáleysi eða sök. Skaðabótaábyrgð yrði þá
grundvölluð á mikilvægustu reglu skaðabótaréttar, þ.e. sakarreglunni.
Sakarregluna er ekki að finna í settum lögum. Henni hefur verið beitt lengi af íslenskum
dómstólum og er vel skilgreind. Verkefni dómstóla hefur verið að meginstefnu að segja til
um hvort háttsemi brjóti gegn reglunni eður ei. Dómstólar hafa því verið að móta hátternisreglur,
þ.e. hvað telst skaðvæn og gálaus hegðun og hvað ekki. Við það mat hafa dómstólar
stuðst við mælikvarða, sem nefndur hefur verið bonus pater familias eða vir optimus, þ.e.
hvað góður og gegn maður með þá reynslu og menntun sem tjónvaldur hafði, hefði gert í því
tilviki, sem til umræðu er. Við þetta mat hefur í seinni tíð komið til hjálpar gríðarlega
umfangsmikið safn reglugerða og reglna, sem settar hafa verið um mörg svið mannlegs lífs.
Oft á tíðum nægir þá að athuga hvort viðkomandi tjónvaldur hafi brotið gegn slíkum
hátternisreglum og þarf þá ekki frekari vitnana við. Ekki þarf þá að athuga hvort honum mátti
vera ljós hættan eða hvort verkið var gálaust. Þá er sagt að hlutlægur mælikvarði sé lagður á
sakarmatið en ekki þarf að fara út í hæglæg skilyrði.
Ef tjónvaldur ber einn sök á slysinu þarf hann að bæta það að fullu en stundum er sök
einnig að finna hjá tjónþola sjálfum. Fyrst var það svo að þegar tjónþoli átti einhverja sök
sjálfur á tjóninu bar hann það að öllu leyti sjálfur og tjónvaldur slapp undan allri ábyrgð.
Þetta þótti mörgum full strangt í garð tjónþola og þegar fram liðu stundir þróuðust reglurnar í
þá átt að sökinni var skipt. Tjónþoli bar þá tjón sitt ekki að öllu leyti sjálfur heldur einungis
að hluta, allt eftir því hve eigin sök hans á slysinu er mikil.
Ekki er til nein almenn skráð réttarregla um eigin sök í íslenskum lögum. Hins vegar má
finna í ýmsum lögum sérreglur um eigin sök til dæmis er slíka reglu að finna í 2. mgr. 88. gr.
umferðarlaga nr. 50/1987. Í ritgerðinni er fjallað um Hæstaréttardóm nr. 129/2001 þar sem
Hæstiréttur fjallar um áðurnefnda sérreglu umferðarlaga. Þessi dómur fjallaði um réttarstöðu
farþega, sem taka sér far með ökumanni, sem þeir vita að er ölvaður. Fram að nefndum dómi
hafði slíkt alltaf talist vera frágangssök þ.e. að farþeginn ætti svo mikla sök sjálfur að hann
hefði fyrirgert bótarétti sínum. Þetta hafði verið nefnd áhættutaka. Í þessum nýja dómi
Hæstaréttar kemst rétturinn hins vegar að því, að skipta beri sökinni þ.e. að farþeginn hafi
ekki sýnt það mikla sök að honum beri engar bætur.

Comments
is

Verkefnið er opið nemendum og starfsfólki Háskólans á Akureyri

Issued Date
01/01/2007


Artifacts
Name[Sortable]Size[Sortable]Visibility[Sortable]Description[Sortable]Format
Lokaverkefni til B... .pdf432KBMembers Eigin sök - heild PDF