Item<Meistaraprófsritgerðir<Félagsvísindasvið<University of Iceland

Rannsókninni er ætlað að varpa ljósi á mat foreldra og leikskólakennara á líðan

og hegðun 1½-5 ára barna á Íslandi með notkun ASEBA skimunar- og matslista.

Rannsóknin var megindleg og úrtakið lagskipt tilviljunarúrtak barna úr tíu

leikskólum víðsvegar af landinu. Gagnasafnið, sem unnið var með í þessari

rannsókn, innihélt 660 matslista frá foreldrum og frá leikskólakennurum varðandi

263 börn. Niðurstöðurnar byggja á greiningu fyrirliggjandi gagna úr nýrri

rannsókn sem framkvæmd var á haustmánuðum ársins 2009. Þar sem aldurinn

1½-5 ára spannar stórt þroskaskeið í lífi barna var ákveðið að skipta úrtakinu upp

í yngri aldurshóp (18-35 mánaða) og eldri aldurshóp (36-72 mánaða). Helstu

niðurstöður voru að 2,3% barna mælast yfir klínískum mörkum á

einbeitingarvanda og 3% sýna reiði, árásartengda hegðun yfir klínískum mörkum.

Athygli vakti að yngri aldurshópurinn mældist með meiri vanda á öllum þáttum

og gefa þessar niðurstöður tilefni til frekari athugana á hvort aldursskipta þurfi

úrvinnslu ASEBA matslistanna fyrir 1½-5 ára börn. Munur er á mati

upplýsingagjafanna og er sá munur breytilegur eftir einkennaþáttum. Þó virðist

sem kennarar meti vanda barnanna meiri en foreldrar gera. Við samanburð

flokkunarkerfanna ASEBA og DSM kom í ljós jákvæð fylgni á þáttum sem mæla

einbeitingarvanda og reiði, árásartengda hegðun. Á Íslandi er notast við

bandarísk viðmið skimunar- og matslistanna ASEBA og leiða niðurstöður

rannsóknarinnar í ljós að foreldrar og kennarar meta hegðunarfrávik íslenskra

barna meiri en sömu aðilar gera í bandarískum viðmiðunarhópi. Niðurstöður

rannsóknarinnar gefa því tilefni til frekari rannsókna á íslenskum viðmiðum

skimunarlista ASEBA fyrir 1½-5 ára börn.