ÍslenskaenEnglish

Aðilar að Skemmunni

Leit eftir:


LokaverkefniHáskóli Íslands>Hugvísindasvið>B.A. verkefni>

Vinsamlegast notið þetta auðkenni þegar þið vitnið til verksins eða tengið í það: http://hdl.handle.net/1946/5064

Titill

Af Guðsmönnum og grænum fingrum. Prestar í viðreisn jarðyrkjunnar á Íslandi 1754-1764. Viðhorf, hlutverk og áhrif

Útdráttur

Ritgerð þessi skoðar hvers vegna þrír prestar - séra Guðlaugur Þorgeirsson, séra Jón
Bjarnason og séra Björn Halldórsson í Sauðlauksdal – urðu frumkvöðlar í garðyrkju á
fyrsta áratug jarðyrkjuviðreisnarinnar á Íslandi 1754-1764. Því er svarað með því að
skoða eftirfarandi þætti: Hver var þáttur ríkis og kirkju í garðræktarstarfi prestanna?
Hvert var eðli og umfang jarðyrkjuframkvæmda þeirra? Hver var sjálfsmynd
prestanna, litu þeir á sig sem presta, bændur eða garðyrkjumenn? Hvaða hugmyndir
höfðu prestarnir sjálfir um framkvæmdir sínar og ástæður þeirra fyrir þeim? Einnig
er kannað hvaða áhrif þessi starfsemi prestanna hafði á íslenskt samfélag á 18. öld. Að
lokum er þeirri spurningu velt upp hvort starfsemi prestanna hafi verið liður í þróun á
hlutverki prestsins á 18. öld.
Veraldleg yfirvöld og heittrúarstefnan stuðluðu hvort á sinn hátt að því að
prestarnir tóku upp á því á sjötta áratug 18. aldar að gera tilraunir með garðyrkju.
Yfirvöld gerðu þetta með tilskipunum og heittrúarstefnan með því að hvetja presta til
þess sýna trú sína ekki eingöngu í orði heldur líka í verki. Umfang og eðli
garðyrkjuframkvæmda prestanna sýnir að þeir stunduðu ekki garðrækt til þess eins
að drýgja matarbúrið eða vegna þess að þeir voru að hlýða skipunum heldur hafi bæir
þeirra þróast í að verða að nokkurs konar tilraunabúum fyrir garðyrkju. Af bréfum og
öðrum skrifum prestanna má sjá að þeir hafa frekar litið á sig sem garðyrkjumenn
heldur en presta. Í sömu bréfum má sjá að áhugi þeirra á garðrækt var drifinn af
hugsjón sem var tvíþætt. Annars vegar var hún byggð á veraldlegri hugmyndafræði
viðreisnarinnar um að kjör Íslendinga myndu batna með ræktun matjurta. Hins vegar
af geistlegri sannfæringu um að Guð hafi ætlað manninum að yrkja og nýta jörðina og
greiða fyrir þeim sem á eftir honum koma.

Birting
10.5.2010


Skrár
NafnRaðanlegtStærðRaðanlegtAðgangurRaðanlegtLýsingRaðanlegtSkráartegund
Lokauppkast 5.pdf450KBOpinn Heildartexti PDF Skoða/Opna