ÍslenskaenEnglish

Aðilar að Skemmunni

Leit eftir:


LokaverkefniHáskólinn í Reykjavík>Lagadeild>Meistaraprófsritgerðir>

Vinsamlegast notið þetta auðkenni þegar þið vitnið til verksins eða tengið í það: http://hdl.handle.net/1946/9394

Titill

Ómerking ummæla

Útgáfa
Maí 2011
Útdrættir
  • Umfjöllunarefni ritgerðarinnar er ómerking ummæla. Ómerking ummæla er sjálfstætt úrræði sem hægt er að fá fram í meiðyrðamáli. Heimildina til ómerkingar ummæla er að finna í 241. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í meirihluta meiðyrðamála hér á landi er krafist ómerkingar ummæla og þá jafnan samhliða kröfu um refsingu eða skaðabætur.
    Ómerking ummæla felur í sér íhlutun í tjáningarfrelsið og er úrræðið því skoðað út frá tjáningarfrelsinu sem finna má í 10. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu og 73. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands. Þegar krafa er uppi um ómerkingu ummæla eru þau iðulega greind og komist að því hvernig ummælin eru, þ.e. hvort þau séu í formi gildisdóms eða staðhæfingar, og hvort þau séu ærumeiðandi, þ.e móðgun eða aðdróttun. Í ritgerðinni er komist að þeirri niðurstöðu að Hæstiréttur Íslands sé farinn að beita svipuðum aðferðum og Mannréttindadómstóll Evrópu hefur verið að þróa með sér. Þannig ómerkir Hæstiréttur almennt ekki gildisdóma, hann er farinn að líta í meira mæli til atvika í heild og í lýðræðislegum mikilvægum umræðum, svo sem pólitískum eða þjóðfélagslegum, telur hann síður tækt að hefta ummæli, sem er allt í samræmi við sjónarmið Mannréttindadómstóls Evrópu.
    Lagaákvæðið sjálft í 241. gr. alm. hgl. kveður á um að ómerkja megi óviðurkvæmileg ummæli. Þetta orðalag er óskýrt og að mati höfundar á mörkum þess að vera innan skilyrðisins sem finna má í 10. gr. MSE um að höft á tjáningarfrelsinu verði að vera innan þess „sem lög mæla fyrir um“. Komist er að þeirri niðurstöðu að það væri til bóta að breyta lagaákvæðinu þannig að það yrði skýrara og betur afmarkað hvers konar ummæli séu tæk til ómerkingar. Ætti sú breyting að vera í þá átt að tekin yrðu af tvímæli um að ómerking sé ekki tæk fyrir annað en aðdróttanir, og þannig lögfest, að ekki sé hægt að ómerkja móðganir eða gildisdóma, heldur eingöngu ósannaðar staðhæfingar.

  • en

    This thesis discusses the so called invalidation of comments (a declaration that a certain phrase is null and void). Invalidation of comments is an independent remedy which can be sought in a defamation case. It is to be found in section 241 of the general penal code, act 19/1940. In the majority of defamation cases in Iceland a claim is brought for invalidation of comments in parallel with a claim for punishment or for damages.
    Invalidation of comments constitutes an interference with freedom of expression and therefore the remedy is analysed from the perspective of freedom of expression, which is guaranteed in Art. 10 of the European convention on Human Rights and Art. 73 of the Icelandic constitution. When a claim for invalidation is raised, the relevant phrase is analysed to find out whether it is a value judgement or a statement of fact, and whether it is defamatory, i.e. an insult or a defamatory allegation. In the thesis it is demonstrated that the Supreme Court of Iceland has started to use a similar approach as the European Court of Human Rights has developed. Therefore the Supreme Court of Iceland does not in general invalidate value judgments, and has started to look at the context in which the comments are made. In a political debate or in matters concerning the interests of a democratic society the court considers it less admissible to invalidate comments.
    Section 241 of the general penal code states that inappropriate comments can be invalidated. This wording is unclear and in the opinion of the author on the verge of being within the conditions contained in article 10 of the European Convention on Human Rights, that restrictions on freedom of expression must be “prescribed by law”. The conclusion is that it would be advisable to amend the penal code so that it would be clearer and better defined what kinds of comments may be subject to invalidation. The change should be in the direction of making clear that invalidation is not acceptable for other comments than defamatory allegations, and by that, making clear that insults and value judgements cannot be invalidated but only untrue allegations.

Athugasemdir

Lögfræði

Birting
22.6.2011


Skrár
NafnRaðanlegtStærðRaðanlegtAðgangurRaðanlegtLýsingRaðanlegtSkráartegund
Ómerking ummæla.pdf640KBLokaður Heildartexti PDF