en English is Íslenska

Thesis University of Akureyri > Heilbrigðisvísindasvið > Meistaraprófsritgerðir >

Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/1946/1227

Title: 
  • is Iktsýki, streita og tileinkun bjargráða eftir áföll : fyrirbærafræðileg rannsókn frá sjónarhóli iktsjúkra
Abstract: 
  • is

    Á Íslandi eru um 2100 konur og 900 karlar greind með sjálfsónæmissjúkdóminn
    iktsýki og veldur hann mörgum þeirra ómældri þjáningu. Rannsóknir á orsökum
    iktsýkinnar benda til þess að tilhneigingin til að fá sjúkdóminn erfist og með tilkomu
    óþekktra umhverfisþátta leysist gigtin úr læðingi. Minna hefur verið rannsakað hvaða
    þættir hafa áhrif á líðan iktsjúkra eða hvaða bjargráð þeir tileinka sér eftir alvarleg
    sálræn áföll. Rannsakandi ákvað í ljósi þessa að auðga þekkinguna sem fyrir er með
    því að gaumgæfa upplifun iktsjúkra sjálfra af: a) hvað leysti sjúkdóminn úr læðingi, b)
    áhrifum langvarandi streitu á sjúkdómseinkenni og c) hvaða bjargráð þeir tileinkuðu
    sér eftir alvarleg áföll.
    Rannsóknin er fyrirbærafræðileg og fylgt var aðferð Vancouver-skólans sem einkum
    byggir á fyrirbærafræði og túlkunarfræði. Gagna var aflað með átján samræðum við
    átta manns með iktsýki sem einnig höfðu reynslu af áföllum, s.k. tilgangsúrtak. Það
    eykur trúverðugleika rannsóknarinnar að túlkun orðræðu og niðurstöður voru bornar
    undir meðrannsakendur til að fá staðfestingu á að skilningur og túlkun rannsakanda
    væri rétt.
    Meginþemu sem komu í ljós:
    1) Flestir lýstu því að meiriháttar streita af líkamlegum eða sálrænum toga hefði leyst
    sjúkdóminn úr læðingi.
    2) Sjúkdómurinn „blossaði upp“ við langvarandi streitu. Samskipti m.a. við
    heilbrigðisstarfsmenn var einn þeirra þátta sem olli langvarandi streitu.
    3) Meginbjargráðið var „að ekki gefast upp“, rannsakandi túlkar það sem þolgæði og
    ákveðnir þættir ýmist styrktu eða veiktu þolgæðið.
    Niðurstöður undirstrika mikilvægi þess að greina iktsýki fljótt og bregðast markvisst
    við áhrifaþáttum á sjúkdómsþróun. Brýnt er að heilbrigðisstarfsmenn líti í eigin barm
    v
    Iktsýki, streita og tileinkun bjargráða eftir áföll
    og hugi að sjálfsvitund og samskiptahætti sínum. Uppeldislegur þáttur: „þú átt að
    standa þig“ gerði að verkum að samræðufélagar veigruðu sér við að leita eftir hjálp,
    jafnvel til nákominna við alvarleg sálræn áföll.
    Það er tímabært að efla grunnstoðir samfélagsþjónustunnar gagnvart iktsjúkum og
    þolendum alvarlegra sálrænna áfalla. Bjóða þarf upp á heilsugæsluþjónustu, í
    samstarfi við gigtarsérfræðinga og Gigtarfélag Íslands, sem byggist á teymisvinnu og
    sjálfshjálparhópum.
    Það er tilvinnandi að fyrirbyggja óþarfa líkamlega og andlega þjáningu með fræðslu
    um eðli og úrvinnslu alvarlegra sálrænna áfalla. Aukið heilsulæsi myndi gera fólk
    dómbært á úrræði og hvenær þörf sé fyrir sérfræðihjálp. Fyrir þolendur alvarlegra
    sálrænna áfalla er álitlegur kostur að huga að auknu samstarfi heilsugæslu við presta
    og djákna landsins.
    Þessi úrræði gætu bætt lífsgæði fólks, stuðlað að aukinni samfellu í þjónustu, dregið úr
    lyfjakostnaði ásamt því að gera heimsóknir til gigtarsérfræðinga og geðlækna
    markvissari.
    Meginhugtök: Iktsýki, alvarlegt sálrænt áfall, langvarandi streita, tileinkun bjargráða.

Accepted: 
  • Jan 1, 2006
URI: 
  • http://hdl.handle.net/1946/1227


Files in This Item:
Filename Size VisibilityDescriptionFormat 
Sigríður Jónsdóttir_heild.pdf1.32 MBOpenIktsýki - heildPDFView/Open