en English is Íslenska

Thesis University of Iceland > Félagsvísindasvið > B.A./B.Ed./B.S. verkefni - Félagsvísindasvið >

Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/1946/12736

Title: 
  • Title is in Icelandic Endurskoðunarvald dómstóla á almenningsþörf í skilningi 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrár. Samanburður við beitingu dómstóla á 1. mgr. 75. gr. og 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrár
Submitted: 
  • October 2012
Abstract: 
  • Abstract is in Icelandic

    Eignarnám telst veigamikið inngrip gagnvart eignarréttinum, sem stjórnarskrárgjafinn hefur talið tilefni til að vernda. Í 1. mgr 72. gr. Stjórnarskrár íslenska lýðveldisins nr. 33/1944 (hér eftir stjskr. eða stjórnarskráin) er eignarrétturinn lýstur friðhelgur. Til þess að eignarnám geti farið fram þurfa skilyrði um almenningsþörf, lagaheimild og fullt verð að vera uppfyllt.
    Í öðrum kafla ritgerðarinnar er fjallað um þróun eignarréttarákvæðisins og leitast við að skýra inntak eignaréttarins.
    Í þriðja þætti ritgerðarinnar er gerð grein fyrir eignarréttinum og þeim skilyrðum, sem þarf að uppfylla til að heimilt sé að skerða eignarrétt manna. Vikið verður að hugtakinu „almannaheill“ og hvaða hlutverki það hugtak þjónaði í hugmyndum Tómasar af Aquino um lög, í samhengi við umfjöllun um skilyrðið „almenningsþörf“ í skilningi 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar. Þar á eftir verður fjallað um þær grunnhugmyndir, sem liggja baki því að mannréttindi eru tryggð í sérstökum mannréttindakafla stjórnarskrár.
    Umfjöllun um hvers stjórnvöldum ber að gæta við eignarnám er í fjórða hluta ritgerðarinnar.
    Í fimmta kafla verður skoðað vald sem dómstólar hafa til að endurskoða mat löggjafa. Í því sambandi er skoðuð dómaframkvæmd Hæstaréttar þann 19. mars 2009 (425/2008) (Brekka) og leitast verður við að svara þeirri spurningu, hvort að vald dómstóla til að endurskoða matskennd skilyrði í stjórnarskrá fari rýmkandi. Dómaframkvæmd á skilyrðum 1. mgr. 75. gr. stjskr. um almannahagsmuni og þeim réttindum sem að felast í 1. mgr. 76. gr. stjskr. hefur vakið athygli fræðimanna, og vakið upp spurningar um hvort að dómstólar hafi meira vald en fræðimenn hafa talið, til þess að endurskoða mat löggjafans. Fjallað verður um Hrd. 1998, bls. 4076 (Valdimarsdómur) og Hrd. 2000, bls. 1534 (12/2000) (Vatneyrardómur) í sambandi við dómaframkvæmd Hæstaréttar á skilyrðinu um almannahagsmuni í 1. mgr. 75. gr. stjskr. Því næst verður fjallað um Hrd. 2000, bls. 4480 (Öryrkjadómur I) og endurskoðunarvald dómstóla í sambandi við réttindin sem að kveðið er á um í 1. mgr. 76. gr. stjskr.
    Í niðurstöðu er leitast við að greina hvort að dómstólar hafi gengið styttra við mat á skilyrðinu um almenningsþörf í skilningi 1. mgr. 72. gr. stjskr. heldur en við mat á skilyrðum 1. mgr. 75. gr. stjskr. og 1. mgr. 76. gr. stjskr. Þá verður litið til hugmynda Tómasar af Aquino um hvað teljist almannaheill og hvaða áhrif lög hafi, sé markmið þeirra annað en almannaheill.

Accepted: 
  • Aug 15, 2012
URI: 
  • http://hdl.handle.net/1946/12736


Files in This Item:
Filename Size VisibilityDescriptionFormat 
1.pdf30.21 kBOpenForsíðaPDFView/Open
Svava Gerður.pdf305.23 kBLocked Until...2020/01/01HeildartextiPDF