en English is Íslenska

Thesis University of Iceland > Hugvísindasvið > Meistaraprófsritgerðir - Hugvísindasvið >

Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/1946/12819

Title: 
  • Title is in Icelandic Viðtengingarháttur í sókn. Um breytingar á háttanotkun í spurnarsetningum í nútíð með tengingunni hvort
Submitted: 
  • May 2012
Abstract: 
  • Abstract is in Icelandic

    Þessi ritgerð er lögð fram til MA-prófs í íslenskum fræðum í Íslensku- og menningardeild á Hugvísindasviði í Háskóla Íslands undir leiðsögn Höskuldar Þráinssonar prófessors.
    Í ritgerðinni er sagt frá rannsóknum á breytingum á háttanotkun í íslensku í spurnarsetningum í nútíð með tengingunni hvort. Undanfarin ár hafa ýmsir látið í ljós áhyggjur af framtíð viðtengingarháttar og talið hann vera að víkja úr málinu. Fyrsta rannsóknin var gerð árið 2003 og tilgátan var sú að viðtengingarháttur hefði fremur sótt á en hörfað.
    Niðurstöðurnar eru byggðar á þessum gögnum:
     Dæmi úr rituðum textum frá upphafi ritaldar um 1200 til ársins 2003.
     Dæmi úr bloggtextum á Netinu frá árunum 2003-2011.
     Gögn fengin hjá grunnskólabörnum úr 4.-7. bekk.
     Gögn fengin úr rannsóknarverkefninu Tilbrigði í setningagerð (2005-2007).
    Gögn frá síðari hluta tuttugustu aldar voru einnig flokkuð eftir aldri höfunda og gögn frá 2004-2011 voru öll frá aldurshópunum fæddum 1970-1979 og 1980-1989. Gert var ráð fyrir að sögn eða orðasamband í móðursetningu réði hætti í hvort-setningunni og voru setningarnar flokkaðar í fimm merkingarflokka með einkennisorðunum: spyrja, vita, athuga, ákveða, efa.
    Rannsóknirnar leiddu í ljós að viðtengingarháttur hefur sótt mjög á í hvort-setningum í nútíð. Til dæmis er hægt að lesa úr töflu 2.1 að notkun viðtengingarháttar hefur aukist sífellt í öllum merkingarflokkum í aldanna rás. Af töflu 2.2 sem sýnir háttanotkun síðasta áratug 20. aldar sést að allir aldurshópar nota viðtengingarhátt með sögninni spyrja, ekki eru miklar breytingar í merkingarflokknum efa en í hinum þremur (vita, athuga, ákveða) hefur orðið mikil breyting hjá yngsta aldurshópnum. Í niðurstöðum úr nýjustu gögnunum sem sýndar eru í töflu 2.4 sést til dæmis að talsvert hærra hlutfall fólks sem fætt er 1980-1989 notar viðtengingarhátt með sögninni vita í móðursetningu en þeirra sem fæddir eru áratug fyrr.
    Allar niðurstöður úr öllum rannsóknunum leiða í ljós að viðtengingarháttur er í gífurlegri sókn í hvort-setningum í nútíð.

Accepted: 
  • Sep 4, 2012
URI: 
  • http://hdl.handle.net/1946/12819


Files in This Item:
Filename Size VisibilityDescriptionFormat 
Öll ritgerðin.pdf943.33 kBOpenHeildartextiPDFView/Open