is Íslenska en English

Lokaverkefni (Bakkalár)

Háskóli Íslands > Félagsvísindasvið > B.A./B.Ed./B.S. verkefni - Félagsvísindasvið >

Vinsamlegast notið þetta auðkenni þegar þið vitnið til verksins eða tengið í það: http://hdl.handle.net/1946/15681

Titill: 
  • Heimildin til nafnleyndar vitna í sakamálum
Námsstig: 
  • Bakkalár
Útdráttur: 
  • Það er grundvallarregla íslensks réttar að allir eigi rétt á að fá úrlausn um réttindi sín og skyldur eða um ákæru á hendur sér um refsiverða háttsemi með réttlátri málsmeðferð innan hæfilegs tíma fyrir óháðum og óhlutdrægum dómstóli, samkvæmt 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944. Samsvarandi ákvæði er að finna í 1. mgr. 6. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu. Sömu sjónarmið gilda við skýringu beggja þessara ákvæða og því mikilvægt að skoða þau í samhengi hvort við annað. Auk þess er nytsamlegt að skoða dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu þegar þessi ákvæði eru skýrð, enda ljóst að íslenskir dómstólar líta mjög til dóma MDE þó að þeir séu ekki bindandi að íslenskum rétti, sbr. 2. gr. laga nr. 62/1994 um mannréttindasáttmála Evrópu.
    Rík áhersla er lögð á réttláta málsmeðferð í sakamálum, sbr. fyrrnefnd ákvæði, þar sem sakborningur á yfirleitt á brattann að sækja gegn ríkisvaldinu. Af þeim sökum eru honum tryggð ýmis réttarfarshagræði í lögum. Hér mætti til dæmis nefna rétt sakbornings til aðgangs að gögnum og rétt hans til að vera viðstaddur þinghöld í máli gegn sér. Réttur hins ákærða getur þó ekki verið svo afdráttarlaus að aldrei verði gerðar undantekningar þar á. Í ákveðnum tilvikum verða réttindi hans að víkja fyrir öðrum hagsmunum, ýmist samfélagslegum eða einkahagsmunum annarra.
    Dæmi um tilvik þar sem rétti hins ákærða er vikið til hliðar að hluta til er þegar dómari veitir vitni heimild til að gefa skýrslu undir nafnleynd, sbr. 8. mgr. 122. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008. Það gefur auga leið að það er mikilvægt útfrá hagsmunum sakaðs manns að fá upplýsingar um hver það er sem ber vitni í máli hans, horfa á hann augliti til auglitis og fylgjast með því að rétt sé farið með staðreyndir. Sá réttur getur þó ekki verið fortakslaus. Hagsmunir þess sem ber vitni geta vegið svo þungt að nauðsynlegt sé að veita honum heimild til nafnleyndar. Þetta er undantekningarheimild sem ekki verður veitt nema að ströngum skilyrðum uppfylltum. Ljóst er að Hæstiréttur Íslands er mjög varfærinn við beitingu þessarar heimildar en hann hefur einungis einu sinni fallist á kröfu um nafnleynd vitnis fyrir dómi.
    Markmið þessarar ritgerðar er að gera grein fyrir heimild til nafnleyndar vitna fyrir dómi í sakamálum og skoða dómaframkvæmd Hæstaréttar og MDE varðandi hana.

Samþykkt: 
  • 11.6.2013
URI: 
  • http://hdl.handle.net/1946/15681


Skrár
Skráarnafn Stærð AðgangurLýsingSkráartegund 
Berglind Hermannsdóttir.pdf303.9 kBOpinnHeildartextiPDFSkoða/Opna