is Íslenska en English

Bók

Háskóli Íslands > Heilbrigðisvísindasvið > Doktorsritgerðir - Heilbrigðisvísindasvið >

Vinsamlegast notið þetta auðkenni þegar þið vitnið til verksins eða tengið í það: http://hdl.handle.net/1946/16752

Titill: 
  • Titill er á ensku Outcome of Children Born with Extremely Low Birth Weight. Survival, health and development
  • Litlir fyrirburar. Lifun, heilsa og þroski
Útgáfa: 
  • Október 2013
Útdráttur: 
  • Markmið: Markmið rannsóknarinnar Litlir fyrirburar – lifun, heilsa og þroski var að meta lífslíkur og horfur lítilla fyrirbura á Íslandi. Einnig var markmiðið að skoða heilsu, þroska og hegðun barna og unglinga sem fæddust á árunum 1991-1995 og vógu minna en 1000g við fæðingu, og bera saman við fullburða jafnaldra.
    Aðferðir: Upplýsingum um lifun fyrirbura, heilsufar mæðra og fyrirbura var safnað fyrir árin 1982-1990, 1991-1995 og 2001-2005 og gerður saman¬burður milli tímabilanna þriggja. Dánarorsakir fyrirbura áranna 1991-1995 voru metnar í ljósi heilsufarsþátta. Fyrirburar áranna 1991-1995 tóku þátt í rannsóknum á heilsu, þroska og hegðun við 5 ára aldur barnanna (1996-2001) og á unglingsárum (2010). Við 5 ára aldur gengust 35 fyrirburar og 55 fullburða jafnaldrar undir læknisskoðun og þverfaglegar þroskamælingar og foreldrar svöruðu spurningalistum um hegðun. Á unglingsárum var upplýsingum safnað um hömlun, heilsufar, vöxt, þroska, skólagöngu, félagslega þátttöku og líðan fyrirbura áranna 1991-1995. Framkvæmd var læknisskoðun, blóðrannsóknir, lungnablásturspróf, augnskoðun, mæling á heyrn og jafnvægi. Upplýsingar fengust um árangur fyrirburanna á samræmdum prófum í 4., 7. og 10. bekk. Hegðun, félagsleg aðlögun og lífsgæði voru metin með spurningalistum sem unglingar og foreldrar svöruðu. Samanburðarunglingar og foreldrar svöruðu sömu spurningalistum auk spurninga um heilsufar og vöxt, en gengust ekki undir læknisskoðun eða rannsóknir. Upplýsingar fengust um árangur þeirra á samræmdum prófum í 4., 7. og 10. bekk. Unglingarannsóknin fór fram 2010 þegar þátttakendur voru 14-19 ára og tóku 30 fyrirburar og 30 samanburðarunglingar þátt í henni.
    Niðurstöður: Hlutfall lítilla fyrirbura var 0,3% fæðinga 1982-1990, 0,5% 1991-1995 og 0.3% 2001-2005. Lifun var 22%, 52% og 63% á tímabilunum þremur. Um marktækan mun var að ræða milli fyrstu tveggja tímabilanna. Meðalaldur fyrirburamæðra var 26 ár, 30 ár og 30 ár og meðgöngulengd var 27 vikur að meðaltali á tímabilunum þremur. Fæðingarþyngd var 804g, 832g og 826g að meðaltali. Helstu sjúkdómar mæðra voru blæðing fyrir fæðingu (42%, 23%, 19%), hækkaður blóðþrýstingur (11%, 23%, 42%) og staðfest sýking (11%, 14%, 13%). Hlutfall mæðra sem reykti á meðgöngu var 37%, 42% og 26%. Fæðingum með keisaraskurði fjölgaði milli tímabila (21%, 57%, 74%). Helstu sjúkdómar fyrirbura voru glærhimnusjúkdómur (100%, 97%, 81%), opin fósturæð (47%, 46%, 52%), sýkingar (47%, 46%, 68%), þarmadrepsbólga (11%, 3%, 10%) og heilablæðing (11%, 6%, 19%). Megin áhættuþættir fyrir burðarmáls- og nýburadauða lítilla fyrirbura á Íslandi á árunum 1991-1995 voru stutt meðgöngulengd, sýking á meðgöngu og heilablæðing.
    Við 5 ára aldur voru litlir fyrirburar áranna 1991-1995 með meiri heilsufarsvanda og slakari vöxt en samanburðarbörn. Frammistaða á þroskaprófum var slakari hvað varðar vitsmunaþroska og skynhreyfiþroska, en ekki málþroska. Þroskavandi fyrirburanna fólst einkum í erfiðleikum með flókna skynúrvinnslu, samhæfingu, stjórnun líkamsstöðu og skipulagningu athafna. Meiri hegðunarfrávik komu fram hjá fyrirburum en samanburðarbörnum samkvæmt svörum foreldra. Fjórðungur fyriburanna var óaðgreinanlegur frá fullburða jafnöldrum.
    Við 5 ára aldur var hlutfall fyrirbura með líkamlega eða andlega hömlun svipað á tímabilunum þremur. Árin 1982-1990 voru þrjú börn af 19 með staðfesta hömlun (16%), tvö voru með þroskahömlun og eitt með lögblindu. Af 35 fyrirburum áranna 1991-1995 voru sex börn með staðfesta hömlun (17%), þar af voru fimm með þroskahömlun og voru þrjú þeirra einnig með hreyfihömlun og eitt með blindu. Einn fyrirburi var með hreyfihömlun án vitsmunaskerðingar. Af 31 fyrirbura áranna 2001-2005 voru sex börn með staðfesta hömlun (19%), sex með hreyfihömlun og eitt einnig með þroskahömlun.
    Á unglingsárum voru átta (27%) af 30 fyrirburum áranna 1991-1995 með staðfesta hömlun. Þrír (10%) voru með alvarlega hömlun, þroskahömlun og hreyfihömlun auk sjónskerðingar, heyrnarskerð-ingar eða einhverfu. Fimm (17%) voru með væga hömlun, einn með hreyfihömlun án skerðingar á vitsmunaþroska, fjórir voru með væga þroskahömlun eða námserfiðleika og voru tveir þeirra einnig með heyrnarskerðingu eða sjónskerðingu.
    Langvinnur heilsuvandi hrjáði 17 (57%) fyrirbura áranna 1991-1995 sem komnir voru á unglingsár, einkum astma (20%), geðsjúkdómar (13%) og sjúkdómar í miðtaugakerfi (13%). Frávik komu fram við almenna skoðun hjá 18 (62%) fyrirburum og hjá 12 (41%) við taugalæknisfræðilega skoðun. Hæð, þyngd og höfuðummál flestra fyrirbura voru sambærileg og hjá samanburðarhópi. Lungnaþolpróf voru innan meðalmarka hjá 16 (55%) fyrirburum og 10 (35%) fyrirburar voru með lág gildi eða merki um berkjusamdrátt. Jafnvægi fyrirburahóps var verra en samanburðarhóps þegar hóparnir voru með opin augu en ekki var munur með lokuð augu. Frammistaða fyrirbura í samræmdum prófum í stærðfræði og íslensku var slakari en samanburðarbarna og var um marktækan mun að ræða í öllum prófum. Niðurstöður þroska (sjá frh. í ritgerðinni sjálfri)

  • Útdráttur er á ensku

    Aims: The aim of the study Outcome of Children Born with Extremely Low Birth Weight (ELBW) – survival, health and development, was to examine survival and outcome of ELBW children in Iceland. The aim was also to assess health, development and behaviour of children and adolescents who were born in 1991-1995 and weighed less than 1000g at birth, and compare with full term peers.
    Methods: Information on infant survival, maternal and infant perinatal health parameters was collected for the years 1982-1990, 1991-1995 and 2001-2005 and the three periods were compared. Causes of death of ELBW infants in 1991-1995 were evaluated in connection with perinatal health parameters. ELBW children of 1991-1995 participated in a study on health, development and behaviour at 5 years of age (1996-2001) and in adolescence (2010). At 5 years of age 35 ELBW children and 55 full term peers underwent medical examination and multidisciplinary developmental assessment and parents answered questionnaires on behaviour. In adolescence information was collected on disabilities, health, growth, development, school activities, social participation and emotional well-being. The ELBW teenagers underwent physical examination, blood tests, lung function tests, ophthalmologic examination and assessment of hearing and posture control. Information was obtained on ELBW results on national standardized tests in grades 4, 7 and 10. Behaviour, social adaptation and quality of life were assessed by self-report and proxy questionnaires. The control teenagers and parents answered the same questionnaires as well as questions on health and growth but were not examined medically. Information was obtained on their results on national standardized tests in grades 4, 7 and 10. The teenage study was conducted in 2010 when the adolescents were 14-19 years old, with participation of 30 ELBW teenagers and 30 full term peers.
    Results: The proportion of ELBW infants was 0.3% of all births in 1982-1990, 0.5% 1991-1995 and 0.3% 2001-2005. Survival was 22%, 52% and 63% in the three periods. Statistical difference was significant between the first two periods. Maternal mean age was 26 years, 30 years and 30 years and mean gestation age was 27 weeks in the three periods. Mean birthweight was 804g, 832g and 826g. Maternal perinatal health problems were antepartum haemorrhage (42%, 23%, 19%), hypertension (11%, 23%, 42%) and confirmed infection (11%, 14%, 13%). The proportion of mothers smoking during pregnancy was 37%, 42%, 26%. Deliveries by caesarean section increased between the three periods (21%, 57%, 74%). Neonatal health problems were respiratory distress of prematurity (100%, 97%, 81%), patent ductus arteriosus (47%, 46%, 52%), infections (47%, 46%, 68%), necrotizing enterocolitis (11%, 3%, 10%) and intra ventricular haemorrhage (11%, 6%, 19%). Main risk factors for death of ELBW infants in the perinatal and neonatal period in 1991-1995 were short gestational age, infection during pregnancy and intraventricular haemorrhage.
    At 5 years of age the ELBW children had more health problems and growth failure than control children. Results on developmental testing were lower regarding cognitive status and sensory motor skills, but not language skills. The ELBW developmental problems were most prominent within perceptual organization, coordination, motor planning and control. Behavioural problems were reported more often by ELBW parents. A quarter of the ELBW children were indistinguishable from fullterm children.
    At 5 years of age the proportion of ELBW children with physical or cognitive disabilities was similar in the three periods. In 1982-90 three of 19 ELBW children had confirmed disabilities (16%), two had intellectual disabilities and one was legally blind. Of 35 ELBW children born in 1991-1995 six children had confirmed disabilities (17%), thereof five with intellectual disabilities. Three of them also had physical disabilities and one was blind. One ELBW child had physical disability without cognitive deficits. Of the 31 ELBW children born in 2001-2005 six had confirmed disabilities (19%), six had physical disabilities and one also had intellectual disability.
    In adolescence eight (27%) of 30 ELBW teenagers from 1991-1995 had confirmed disabilities. Three (10%) had major disabilities, intellectual disability and physical disability with visual impairment, hearing impairment or autism. Five (17%) had mild disabilities, one with physical disability without cognitive deficits, four had intellectual disability or learning disorders and two of them also had hearing- or visual impairment.
    Chronic medical conditions affected 17 (57%) of ELBW teenagers of 1991-1995, especially asthma (20%), psychiatric disorders (13%), and neurological disorders (13%). General medical examination revealed abnormalities in 18 (62%) of ELBW teenagers, and neurological examination was abnormal for 12 (41%). Height, weight and head circumference measurements were similar to the (continued in thesis)

ISBN: 
  • 978-9935-9138-8-3
Samþykkt: 
  • 21.10.2013
URI: 
  • http://hdl.handle.net/1946/16752


Skrár
Skráarnafn Stærð AðgangurLýsingSkráartegund 
Dr. Ingibjörg Georgsdóttir.pdf18.86 MBOpinnHeildartextiPDFSkoða/Opna