Jarðhitaummyndun, útfellingar og hvítur strókur á hafsbotni norðan Íslands

Abstract

Norðan Íslands er að finna fjölþætt tektónísk kerfi þar sem Tjörnessþverbrotabeltið og Kolbeinseyjarhryggur liggja. Í Tjörnessbeltinu eru flókin kerfi eins og Gríseyjarbeltið og Skjálfandadjúp. Frá NV horni Tjörnessbeltisins byrjar Kolbeinseyjarhryggur, sem er virkur úthafshryggur og áframhald Mið-Atlantshafs hryggsins. Á þessum svæðum er margt sem bendir til þess að jarðhitavirkni sé til staðar og hafa nýjar rannsóknir staðfest það. Þrjú sýni frá mismunandi svæðum hafa verið rannsökuð þar sem samsetning þeirra og myndunaraðstæður hafa verið settar fram. Sýnin koma frá Kolbeinsey og frá jarðhitasvæði Í Skjálfandadjúpi austan Grímseyjar. Kolbeinseyjarsýnið kom af 91 m dýpi og er ummyndaður basalt hraunmoli sem einkennist af frumsteindum storkubergs og er einstaklega ríkur í plagíóklas. Sýnið frá Skjálfandadjúpi kom af 380 m dýpi og er ummynda setlag sem einkennist af pýrit og anhydrít steindum. Grímseyjarsýnið á uppruna af 300 – 400 m dýpi og kemur frá hvítum stróki með anhydrít ríkan massa ásamt Mg og Si ríku vaxtarbelti. Myndunarsvæði sýnanna eru mismunandi þar sem við höfum ummyndað basalt frá úthafshrygg, ummyndað setlag vegna jarðhitavirkni og jarðhitaútfellingar frá hvítum stróki sem sýna því fram á mismunandi áhrif jarðhita á mismunandi, en þó nálægum, svæðum sem túlkast í öðruvísi samsetningu, áleitni og umhverfisaðstæðum.

North of Iceland there is complex active rift zone and a fracture zone, the Kolbeinsey ridge and the Tjörness fracture zone. In the Tjörness fracture zone there are complexed features such as the Grímsey volcanic zone and Skjálfandadjúp basin. From the NV part of Tjörness the Kolbeinsey ridge continues up the northern Atlantic as the Mid-Atlantic ridge. In all of these areas there has been evidence of hydrothermal activity and with further investigations these areas have proven to being active. Three samples from different areas have been researched and their composition and distinctive features presented, samplesgathered from Kolbeinsey, Skjálfandadjúp and from the geothermal area of Grímsey. The Kolbeinsey sample comes from 91 m and is a sample showing transformed basalt, which is rich in plagioclase. Coming from 380 m depth the sample from Skjálftandadjúp is a baked sediment layer rich in pyrite and anhydrite. The Grímsey sample originates from 300 – 400m and is a white smoker sample rich in anhydrite and has Mg and Si rich precipitation belts. The formation environments of these samples are explained as being altered basalt from a mid ocean ridge, a hydrothermal alteration and a white smoker. This study brings up explanations of different effects from hydrothermal activities which is interpreted in the difference in the samples composition, appearance and the environment surroundings of which the samples originate from.