is Íslenska en English

Lokaverkefni (Meistara)

Háskóli Íslands > Hugvísindasvið > Meistaraprófsritgerðir - Hugvísindasvið >

Vinsamlegast notið þetta auðkenni þegar þið vitnið til verksins eða tengið í það: http://hdl.handle.net/1946/27093

Titill: 
  • Titill er á ensku ÓÐINN AND HIS COSMIC CROSS. Sacrifice and Inception of a God at the Axis of the Universe
Námsstig: 
  • Meistara
Útdráttur: 
  • Útdráttur er á ensku

    Stanzas 138 through 141 of the eddic poem Hávamál illustrate a scene of Óðinn’s self-sacrifice or sjálfsfórn, by hanging himself from a tree to obtain the runes. These four stanzas, which mark the beginning of the section Rúnatals þáttr, constitute some of the most controversial and important eddic poetry. Concerning the passage, Jens Peter Schjødt says it is one of the most interesting scenes in the entire Old Norse Corpus from the perspective of Religious History. One of the largest discussions surrounding this self-hanging myth, is whether it is wholly invented from Christian ideals about the crucifixion of Jesus Christ or if it comes from a pre-Christian Scandinavian oral tradition. This work argues sjálfsfórn is not simply a borrowing from Christianity, because all the attributes of the myth can be explained through the larger context of the Norse textual and pictorial tradition associated with pre-Christian Scandinavian Religion. Furthermore, sjálfsfórn contains metaphysical concepts found in religions across the globe, some are older than the crucifixion, namely the axis mundi as a sacred space for sacrifice and initiation.
    This work will broaden the discussion surrounding sjálfsfórn by comparing it with various Indo-European myths and rituals. The oldest of these Indo-European traditions is the Rudra initiation, where the center pole of the initiation hut represents the center of the universe as well as the personification of Rudra. Shamanic initiations also display parallels to Óðinn’s self-hanging and this thesis will compare these rituals as well. Finnish shaman initiates must undergo torment to gain power, like Óðinn does in sjálfsfórn, and they must climb a tree, which represents the cosmic tree. The Sun Dance of the Plains Native Americans is a distant but similar ritual. Like Óðinn, the Sun Dance initiate is tethered to a tree, which represents the axis mundi, and sometimes they even hang from the tree. All of these myths and traditions convey the concept of the cosmic pillar as the ultimate liminal space, as well as the ideal location for sacrifice and initiation.
    To carry out these comparisons, this thesis is based upon Schjødt’s four levels of comparison. It compares sjálfsfórn with the rest of the Old Norse Corpus, with cultures neighboring Scandinavia, with other Indo-European cultures, and with typologically similar rituals such as the Sun Dance. This methodology will serve to reveal the self-hanging’s relationships to other myths and rituals, and it will highlight sjálfsfórn’s place in mythic tradition.

  • Í 138.-141 vísu Hávamála er sagt frá sjálfsfórn Óðins sem hékk á tré til að öðlast þekkingu á rúnum. Þessar fjórar vísur, sem marka upphaf hins svokallaða Rúnatals í Hávamálum, eru með þeim umdeildustu og mikilvægustu í eddukvæðum. Fræðimaðurinn Jens Peter Schjødt gengur jafnvel svo langt að telja vísurnar þær áhugverðustu frá sjónarhorni trúarbragðasögu. Stór hluti umræðunnar um goðsögnina um sjálfsfórn Óðins hefur snúist um hvort hún sé eingöngu mótuð með krossfestingu Krists að fyrirmynd eða hvort sögnin eigi sér dýpri rætur í munnlegri hefð frá því fyrir kristnitöku á Norðurlöndum. Í þessari ritgerð eru færð rök fyrir því að sjálfsfórnin sé ekki einfaldlega mótuð að kristinni fyrirmynd heldur verði goðsögnin og umgjörð hennar betur skýrð í samhengi við aðra norræna texta og myndefni sem speglar norrænar trúarhugmyndir frá því fyrir kristni. Að auk má greina í sjálfsfórninni frumspekilegar hugmyndir sem eiga sér hliðstæður í trúarbrögðum um allan heim, sumum hverjum eldri en krossfestingin, svo sem um heimstré sem helgistað fyrir fórnar- og innvígsluathafnir, eins konar möndul sem tengi miðju jarðar við himinskautið.
    Í þessari ritgerð verður reynt að víkka út umræðuna um sjálfsfórnina með því að bera hana saman við ýmsar indóevrópskar goðsagnir og helgisiði. Elstu hefðirnar af indóevrópsku tagi eru Rudra-innvígsluathöfnin þar sem miðstólpinn í innvígslukofanum táknar miðju heimsins og um leið persónugervingu Rudra. Einnig má finna hliðstæður í sjamanískum innvígsluathöfnum við sjálfsfórn Óðins og eru þær teknar til samanburðar hér. Finnskir sjamanar þurfa við vígslu að gangast undir píslir til að öðlast kraft, líkt og Óðinn gerir, og klifra upp tré sem táknar heimstréð. Sólardansinn hjá Sléttuindjánum Norður Ameríku er fjarlægur en þó svipaður helgisiður. Líkt og í sögninni um Óðin er sá sem á að vígjast í Sólardansinum bundinn við tré, sem táknar möndulás heimsins, og stundum er hann jafnvel látinn hanga í tré. Allar þessar goðsagnir og hefðir benda á hugmyndina um möndulás heimsins sem helstu mæri þessa heims og annars. Um leið er hann kjörstaður fórna og innvígsluathafna.
    Við samanburðinn er stuðst við ferns konar samanburð að hætti Schjødt: Sjálfsfórnin er borin saman við a) aðra norræna texta, b) nálæg menningarsvæði, c) önnur indóevrópsk menningarsvæði og d) formlega líkar athafnir eins og Sólardansinn. Með þessari aðferð er reynt að draga fram tengsl sjálfsfórnar Óðins við aðrar goðsagnir og helgisiði og benda þannig á stöðu sjálfsfórnarinnar innan goðsagnahefðarinnar.

Samþykkt: 
  • 4.5.2017
URI: 
  • http://hdl.handle.net/1946/27093


Skrár
Skráarnafn Stærð AðgangurLýsingSkráartegund 
Thesis Final Draft pdf.pdf730.35 kBOpinnHeildartextiPDFSkoða/Opna
Cover Page.pdf175.46 kBOpinnForsíðaPDFSkoða/Opna
Lokaverkefni.pdf359.68 kBLokaðurYfirlýsingPDF