is Íslenska en English

Lokaverkefni (Meistara)

Háskóli Íslands > Heilbrigðisvísindasvið > Meistaraprófsritgerðir - Heilbrigðisvísindasvið >

Vinsamlegast notið þetta auðkenni þegar þið vitnið til verksins eða tengið í það: http://hdl.handle.net/1946/29176

Titill: 
  • Geislunarvísar og bestun í stafrænni röntgenmyndagerð
Námsstig: 
  • Meistara
Útdráttur: 
  • Í dag er nær öll röntgenmyndagerð stafræn. Það þýðir að erfiðara er að meta hvort röntgenmynd sé rétt geisluð aðeins með því að horfa á hana. Til að leysa þetta vandamál hafa röntgentækjaframleiðendur þróað svokallaða geislunarvísa. Geislunarvísir er tala sem birtist á skjá röntgentækis og gefur til kynna hversu geisluð myndin er. Upphaflega var hver tækjaframleiðandi með sinn eigin geislunarvísi. Árið 2008 var kynntur til sögunar nýr og samræmdur geislunarvísir sem fékk heitið Exposure Index (EI). Mælt er með að öll ný röntgentæki bjóði upp á möguleikann á því að birta EI á skjá röntgentækis.
    Á íslandi eru í dag sjö nýleg föst röntgentæki. Af þeim bjóða sex upp á möguleikann á því að birta EI. Hér var kannað hvernig gengið hefur að innleiða notkun á þessum nýju og samræmdu geislunarvísum á íslandi. Hvort geislunarvísar, sérstaklega EI, væru notaðir í gæðastarfi á þeim röntgendeildum sem eru með nýleg röntgentæki. Einnig var kannað hvort mögulegt væri að notkun á geislunarvísum, í daglegu starfi og gæðastarfi leiddi af sér lækkun á geislaskömmtum.
    Gerð var spurningakönnun sem var send á þær röntgendeildir á Íslandi sem hafa tekið ný röntgentæki í notkun eftir árið 2009 og var svörun 100%. Spurt var um atriði sem varpa ljósi á það hvort og hvernig geislunarvísar eru notaðir, hvort þeir eru notaðir í tengslum við gæðastarf og hvort notkunin hefur einhverjar afleiðingar. Til að athuga hvort notkun á EI geti leitt til lækkunar á geislaskömmtum var einnig safnað upplýsingum um flatargeislun.
    Innleiðing á Exposure Index á Íslandi er ekki langt komin. Þrátt fyrir að mælt sé með að nýji og samræmdi geislunarvísinn, Exposure Index, eigi að vera í öllum röntgentækjum yngri en 8 ára reyndist svo ekki vera. Allar röntgendeildir, nema ein, gáfu þó jákvætt svar við spurningunni hvort geislunarvísar, þá aðallega EI, væru notaðir af geislafræðingum í daglegu starfi. Samband var á milli meðal-flatargeislunar (DAP) og þess hversu mikil notkun á geislunarvísum var. Ein deild var búin að fara í gegnum vinnuna við að ákvarða Target Exposure Index (EIT) og hefur einnig sett fram leiðbeiningar varðandi það hvernig eigi að bregðast við háum og lágum Deviation Index (DI) gildum. Á þeim röntgendeildum þar sem innleiðing og notkun á EI er lengra komin mældist marktækt lægri meðal-flatargeislun fyrir flestar gerðir rannsókna. Þetta bendir til þess að notkun á geislunarvísum geti stuðlað að lækkun á geislaskömmtum.
    Mikil vinna er eftir þegar kemur að því að innleiða notkun á EI Íslandi. En notkun á geislunarvísum, þá aðallega EI, virðist hafa skilað tilsettum árangur þar sem innleiðing og notkun, bæði í daglegu starfi og í gæðastarfi, er hafin.

  • Útdráttur er á ensku

    Exposure indicator is a number which reflects the amount of radiation falling on the image receptor and is designed as a tool to determine appropriate exposure. In the early days of digital radiography every producer had their own exposure indicator. In 2008 a new and standardized indicator, kalled Exposure Index (EI), was introduced. Iceland has today seven x-ray equipments that gives the possibility to show EI on the screen after every single exposure. It is unclear how much EI is used in the radiographers daily work and in the quality work at the medical imaging departments.
    A questionnaire was sent out to seven medical imaging departments in Iceland that have been taken new x-ray equipment in use after year 2009. Answers were received from all departments. Questions were asked about the use of exposure indicators in general, especially EI, both in the daily work and quality work. To find out if the use of EI can have an impact to reduce the radiation dose the collected data included information about Dose Area Product (DAP).
    EI is not yet introduced in all medical imaging departments with new x-ray equipment in Iceland. However all departments, except one, gave a positive answer to the question whether exposure indicators, mainly EI, were used by radiographers in their daily work.There was a correlation between mean DAP and the extent of the use of exposure indicators. One department had gone through the work to determine Target Exposure Index (EIT) and has also provided instructions on how to respond to high and low Deviation Index (DI) values. The medical imaging departments which use exposure indicators in daily work and in quality assurance hade lower average DAP for most types of exams. This gives an indication about that the use of exposure indicators may contribute to a reduction of the radiation dose.
    A lots of work is left in introducing the use of EI in medical imaging departments in Iceland. The use of exposure indicators, specially EI, in daily work and in quality assurance, as far as it has come until now semed to give an improvment in lowering radiation doses.

Samþykkt: 
  • 20.10.2017
URI: 
  • http://hdl.handle.net/1946/29176


Skrár
Skráarnafn Stærð AðgangurLýsingSkráartegund 
Ritgerð, Karin.pdf1.01 MBOpinnHeildartextiPDFSkoða/Opna
Skemman_yfirlysing_16.pdf47.73 kBLokaðurYfirlýsingPDF