en English is Íslenska

Thesis (Bachelor's)

University of Iceland > Félagsvísindasvið > B.A./B.Ed./B.S. verkefni - Félagsvísindasvið >

Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/1946/30328

Title: 
  • Title is in Icelandic Hlutverk seðlabanka: Samanburður á Íslandi og Svíþjóð
  • The role of central banks: Comparison between Iceland and Sweden
Degree: 
  • Bachelor's
Abstract: 
  • Abstract is in Icelandic

    Árið 2008 átti sér stað fjármálahrun um mestallan heim. Ísland varð illa úti í hruninu en nágrannaþjóð okkar, Svíþjóð, stóð af sér storminn að mestu leyti. Árið 1990 stóðu Svíar frammi fyrir fjármálakreppu og var það þeim enn í fersku minni á árunum fyrir hrunið 2008 sem gerði það að verkum að bönkum var gert að halda að sér höndum. Jafnframt setti ríkisstjórnin sér það markmið að rekstrarafgangur væri af ríkisrekstrinum sem átti sinn þátt í að minnka fjárhagslegt tjón efnahagshrunsins.
    Efnahagsstjórn hvers lands er í höndum ríkisstjórnar og seðlabanka. Hérlendis er það Seðlabanki Íslands og í Svíþjóð er það Sveriges Riksbank. Þessar tvær stofnanir hafa nokkur verkfæri á sínum snærum til þess að stjórna efnahagnum. Það fyrsta eru meginvextir en þá vexti leggja seðlabankar á viðskipti sín við banka. Svo er það bindiskylda en sú krafa er á bönkum að ákveðið hlutfall innlána þeirra skulu geymd í vörslu seðlabankans. Að lokum getur seðlabankinn beitt opnum markaðsaðgerðum en þær snúast um það að bankinn kaupi eða selji skuldabréf á markaði og hafi þannig bein áhrif á peningamagn í umferð.
    Nokkrir mikilvægir hagvísar sem segja til um velmegun landa eru verðbólga, hagvöxtur og atvinnuleysi. Verðbólgan rauk upp á Íslandi á árunum eftir hrun en var á sama tíma lág í Svíþjóð og glímdu Svíar jafnframt við verðhjöðnun í nokkur ár. Ágætlega hefur gengið að ná niður verðbólgunni á Íslandi frá hruni á meðan að Svíþjóð hefur átt í vandræðum með að ná verðbólgunni upp í markmið sitt. Það er þó vandamál sem mörg lönd Evrópu hafa verið að glíma við undanfarin ár. Hagvöxturinn varð neikvæður í báðum löndunum í hruninu en þau hafa bæði náð honum vel á strik á síðustu árum. Atvinnuleysið á Íslandi er með því lægsta sem sést í Evrópu en það næstum því þrefaldaðist í hruninu árið 2008. Í Svíþjóð jókst atvinnuleysið ekki jafn mikið og á Íslandi en það var mun hærra þar í landi áður en hrunið skall á. Ísland hefur náð sínu atvinnuleysi niður í svipað hlutfall og það var fyrir hrun en Svíþjóð hefur ekki enn náð sama árangri.
    Bæði Seðlabanki Íslands og Sveriges Riksbank hafa fylgst náið með efnahagslífinu og breytt meginvöxtum sínum eins og þeir telja best. Seðlabanki Íslands var með mjög háa meginvexti í hruninu til þess að hægja á verðbólgunni en hafa lækkað vextina sína hægt og rólega undanfarin ár. Sveriges Riksbank hefur beitt því nýstárlega úrræði að vera með neikvæða meginvexti undanfarin ár til þess að reyna að koma hjólum efnahagslífsins á fulla ferð aftur. Þessar aðgerðir seðlabankanna hafa hjálpað íbúum og atvinnuvegi landanna svo þau geti náð svipuðum árangri og áður en efnahagskreppan skall á. Í Svíþjóð hefur vandamálið verið það að verðbólgan hefur ekki verið nógu há til að styðja við ákjósanlegar markaðsaðstæður.

Accepted: 
  • May 14, 2018
URI: 
  • http://hdl.handle.net/1946/30328


Files in This Item:
Filename Size VisibilityDescriptionFormat 
hlutverk_sedlabanka_hordur_final.pdf527.39 kBOpenComplete TextPDFView/Open
Yfirlysing_hordur.JPG2.12 MBLockedYfirlýsingJPG