is Íslenska en English

Lokaverkefni (Meistara)

Háskóli Íslands > Heilbrigðisvísindasvið > Meistaraprófsritgerðir - Heilbrigðisvísindasvið >

Vinsamlegast notið þetta auðkenni þegar þið vitnið til verksins eða tengið í það: http://hdl.handle.net/1946/35108

Titill: 
  • Notkun ópíóíða, svefn- og kvíðastillandi lyfja á Íslandi í tengslum við dánartíðni
  • Titill er á ensku Use of opioids, hypnotics and anxiolytics in Iceland in relation to mortality
Námsstig: 
  • Meistara
Útdráttur: 
  • Bakgrunnur: Íslendingar nota meira af ópíóíðum, svefn- og kvíðastillandi lyfjum samanborið við hin Norðurlöndin. Mikilli notkun þessara lyfja geta fylgt margar aukaverkanir og er samhliða notkun lyfjanna sérstaklega varhugaverð vegna samverkunar sem eykur hættu á öndunarbælingu og andlátum.
    Markmið: Meginmarkmið rannsóknarinnar var að kanna samband á milli langtímanotkunar svefnlyfja, kvíðastillandi lyfja, ópíóíða, veikinda og andláta fyrir aldur fram. Undirmarkmið var að kortleggja lyfjanotkun hjá langtímanotendum sem og skoða veikindi þeirra.
    Aðferðir: Gerð var lýðgrunduð hóprannsókn sem unnin var úr gögnum frá Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins. Þátttakendur (n=124.435) voru einstaklingar á aldrinum 10–69 ára sem leituðu til heilsugæslunnar á árunum 2009 til 2012. Þeim var skipt í hópa út frá þriggja ára samfelldri notkun á ópíóíðum, svefn- og kvíðastillandi lyfjum á tímabilinu. Hópunum var síðan fylgt eftir til og með árinu 2018 og dánarlíkur þeirra voru metnar.
    Niðurstöður: Cox-aðhvarfsgreining var notuð til að meta dánartíðni og voru áhættuhlutföll (HR) reiknuð hjá útsettu hópunum (n=9.721) þar sem einstaklingar sem notuðu ekki lyfin (n=77.593) voru notaðir sem viðmið. Í greiningunni voru einstaklingar með krabbameinsgreiningu fjarlægðir, einnig var leiðrétt fyrir aldri, kyni og fjölda sjúkdómsgreininga. Greiningin sýndi, að á hverjum tímapunkti, létust næstum þrefalt (HR=2,66; 95% ÖB: 2,28-3,09) fleiri af þeim sem notuðu aðeins svefn- og/eða kvíðastillandi lyf samanborið við þá sem notuðu ekki lyfin. Hættan á andlátum var hærri hjá þeim sem notuðu ópíóíða samhliða svefn- og/eða kvíðastillandi lyfjum en þar létust fimmfalt (HR=5,12; 95% ÖB: 4,25-6,17) fleiri samanborið við einstaklinga sem notuðu ekki lyfin. Einnig var sýnt fram á skammtaháð samband þar sem áhættuhlutföllin urðu hærri með hækkandi lyfjaskömmtum.
    Umræður: Samkvæmt niðurstöðum þessa verkefnis er sterkt samband á milli langtímanotkunar lyfjanna og dánartíðni, og var sambandið ennþá sterkara þegar magn lyfjanotkunarinnar var meiri. Þess vegna ætti að varast langtímanotkun lyfjanna og nota lyfin í samræmi við klínískar leiðbeiningar.

  • Útdráttur er á ensku

    Background: The use of opioids, hypnotics, and anxiolytics in Iceland is higher than in any other Nordic country. Excess use of these drugs can lead to a greater risk of adverse reactions, and concomitant use is particularly risky and can lead to respiratory depression and death.
    Objective: The main objective of this study was to assess the association between long-term use of hypnotics, anxiolytics, opioids, chronic conditions and mortality. The secondary objective was to map the use of these respective drugs among long-term users and further analyze chronic conditions among them.
    Methods: A cohort study was conducted with data collected from the Primary Healthcare of the Capital Area in Iceland. The participants (n=124.435) of the study were individuals, aged 10–69 years, that sought medical care during the period of 2009 to 2012. Groups were constructed from the study’s population, which were based on the use of opioids and/or hypnotics/anxiolytics during three consecutive years in that period. The groups were followed up until the end of 2018 and the mortality rate was estimated.
    Results: Cox proportional hazard regression model was used to estimate the risk of mortality in the exposed groups (n=9.721) and a non-exposed group (n=77.593) was set as a reference. Hazard ratios (HRs) were calculated and individuals with cancer were excluded from the data set, furthermore, adjustments were made for age, sex and the number of chronic conditions. The HRs were 2,66 (95% CI: 2,28-3,09) for long-term use of only hypnotics/anxiolytics and 5,12 (95%CI: 4,25-6,17) for long-term use of both hypnotics/anxiolytics and opioids. Additionally, a dose-response relationship was revealed for the cohort, where the hazard ratios increased when higher doses of hypnotics/anxiolytics and opioids were used.
    Discussion: This study shows a strong association between mortality and long-term use of hypnotics/anxiolytics and opioids. Furthermore, there was a dose response, a higher risk observed with increasing dose of the drug used. Therefore, a long-term use of these drugs should be avoided and kept in accordance with clinical guidelines.

Samþykkt: 
  • 28.4.2020
URI: 
  • http://hdl.handle.net/1946/35108


Skrár
Skráarnafn Stærð AðgangurLýsingSkráartegund 
HeidrunSjofnTh_Lokaverkefni2020.pdf4.64 MBLokaður til...30.04.2022HeildartextiPDF
Heidrun_Sjofn_Yfirlysing_2020_MS_ritg.pdf263.71 kBLokaðurYfirlýsingPDF