is Íslenska en English

Lokaverkefni (Meistara)

Háskóli Íslands > Menntavísindasvið > Meistaraprófsritgerðir - Menntavísindasvið >

Vinsamlegast notið þetta auðkenni þegar þið vitnið til verksins eða tengið í það: http://hdl.handle.net/1946/36880

Titill: 
  • Fæðuval, matvendni og einhverfa : greining á matvendni barna á einhverfurófi og gerð námsefnis fyrir bragðlaukaþjálfun miðað að þeirra þörfum
  • Titill er á ensku Food choices, fussy eating, and autism : analysis of fussy eating among children on the autism spectrum and development of learning material for taste education based on their needs
Námsstig: 
  • Meistara
Útdráttur: 
  • Tilgangur þessa verkefnis var að skoða matvendni barna á einhverfurófi og hvort þær fæðutegundir sem þau hafna séu frábrugðnar því sem börn án taugaþroskaraskana á borð við ADHD eða einhverfu fúlsa við. Einnig var markmiðið að útbúa námsefni fyrir bragðlaukaþjálfun þar sem þarfir og aðferðir sem ná til barna á einhverfurófi voru hafðar að leiðarljósi. Námsefni sem hentar börnum á einhverfurófi ætti einnig að geta gagnast börnum án þeirrar röskunar og gæti því hentað vel í skólastarfi með fjölbreyttum nemendahópum. Rannsóknarspurningarnar sem unnið var út frá eru þessar: Er einhver munur á einkennum matvendni hjá börnum á einhverfurófi og börnum án taugaþroskaraskana? Eru fæðutegundir sem börn á einhverfurófi hafna aðrar en þær fæðutegundir sem börn án taugaþroskaraskana hafna? Verkefnið byggir á hluta af upphafsgögnum úr bragðlaukaþjálfun, stærri megindlegri rannsókn á matvendni í hópi 7-13 ára barna, sem eru ýmist með taugaþroskaraskanir á borð við einhverfurófsraskanir og ADHD eða án greininga. Þátttakendur voru 166 foreldrar sem svöruðu spurningalistum tengt eðli matvendni og um fæðuval barna sinna, af þeim áttu 37 börn á einhverfurófi en 129 svöruðu listunum fyrir börn án taugaþroskaraskana. Niðurstöður sýndu að börn á einhverurófi borðuðu marktækt færri tegundir af ávöxtum og grænmeti en börn án taugaþroskaraskana. Einnig borðuðu þau marktækt sjaldnar trefjaríka matvöru eins og ávexti, ósætt morgunkorn, gróft pasta og hýðishrísgrjón. Niðurstöður rannsóknarinnar sýndu að auki að börn á einhverfurófi borðuðu afar fábrotinn mat en næstum öll (95%) borðuðu það sama í morgunmat dag hvern eða flesta daga samanborið við 76% barna án taugaþroskaraskana. Tæp 40% borðuðu nánast alltaf það sama í hádegismat samanborið við tæp 18% barna án taugaþroskaraskana og um 30% alltaf eða lang oftast það sama í kvöldmat samanborið við aðeins um 12% hjá samanburðarhópnum. Niðurstöður sýndu einnig að börn á einhverfurófi höfnuðu marktækt oftar mat byggt á áferð, sleipri áferð og einnig söltu bragði en börn án taugaþroskaraskana. Marktækt fleiri börn á einhverfurófi borðuðu franskar kartöflur samanborið við börn án taugaþroskaraskana. Niðurstöðurnar styðja við fyrri rannsóknir á mataræði einstaklinga á einhverfurófi sem sýna að mataræði þeirra sé oft einfalt og uppistaðan orkuríkir og fínunnir kolvetnagjafar sem eru litdaufir með lítið afgerandi áferð. Fáar rannsóknir liggja fyrir sem skoða matvendni barna á einhverfurófi samanborið við börn án taugaþroskaraskana því getur þessi rannsókn verið framlag til þróunar þekkingar á sviðinu. Einnig er mögulegt að nota námsefnið sem útbúið var í tengslum við þetta verkefni inn í heimilisfræðikennslu, sem inngrip gegn matvendni, sem og á öðrum vettvangi til að styðja við fjölbreytt fæðuval.
    Lykilorð: Matvendni, einhverfuróf, fæðuval barna, bragðlaukaþjálfun, heimilisfræði

  • Útdráttur er á ensku

    The purpose of this thesis was to analyze fussy eating among children with autism spectrum disorder (ASD) and see if the food they reject is different from food that neurotypical (NT) children refuse to eat. The goal was also to develop learning material for taste education based on the needs of children on the autism spectrum that could also be used in teaching a diverse group of children. The research questions were: Is there a difference in characteristics of fussy eating among children with autism spectrum disorder compared to neurotypical children? Are the types of food children with autism spectrum disorder will not eat, different from what neurotypical children refuse to eat? The thesis is based on data from a larger study on 7 -13 year old children with neurodevelopmental disorders such as ADHD and autism spectrum disorder, as well as neurotypical children. Participants were 166 parents that answered a questionnaire about fussy eating and food choices of their children, 37 of them had children with autism spectrum disorder and 129 had neurotypical children. Results showed that children with ASD ate significantly less varied types of fruit and vegetables then NT children. Children with ASD also less often ate fiber rich food like unsweetened cereals, whole grain pasta and brown rice compared to NT children. The results show that the diet of children on the autism spectrum was lacking in variety. Almost all participants with ASD (95%) ate the same breakfast every day or most days compared to 76% of NT children. Around 40% children with ASD ate the same lunch daily compared to under 18% of NT children and around 30% of children with ASD ate always or most days the same dinner compared to around 12% of NT children. Results show that children with ASD more often refuse food based on texture, slippery texture, and salty flavor then NT children. Significantly more children with ASD ate french fries compared to NT children. These results support previous research which show that children on the spectrum often choose foods containing processed carbs that are high in fat, and with little defining color and texture. Limited research is available that focuses on fussy eating of children with autism spectrum disorder and compares it with food choices of neurotypical children. Therefore, this study has the potential to contribute to knowledge development in the field. The learning material that was created for this thesis can be used in home economics classes, as an intervention for fussy eating, as well as in other scenarios to promote a diverse diet.
    Keywords: Fussy eating, autism spectrum disorder, food choices, taste education, home economics

Tengd vefslóð: 
  • http://bragdlaukathjalfun.hi.is/
Samþykkt: 
  • 3.7.2020
URI: 
  • http://hdl.handle.net/1946/36880


Skrár
Skráarnafn Stærð AðgangurLýsingSkráartegund 
Anna_Rut_M.ed-ritgerð_lokaskil.pdf1.5 MBLokaður til...01.06.2024HeildartextiPDF
Skemman_yfirlysing_lokaverkefni_Anna_Rut_m.ed.pdf252.85 kBLokaðurYfirlýsingPDF