en English is Íslenska

Thesis University of Iceland > Félagsvísindasvið > B.A./B.Ed./B.S. verkefni - Félagsvísindasvið >

Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/1946/3714

Title: 
  • is Eignarnámsheimild. Áskilnaður 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrár um lagafyrirmæli
Abstract: 
  • is

    Eignarréttur er friðhelgur, sbr. 1. mgr. 72. gr. stjórnskipunarlaga nr. 33/1944
    (stjskr.). Telst ákvæðið því til mannréttindaákvæða stjskr. Þó eignarréttur teljist friðhelgur þá eru í reynd ýmis takmarkatilvik og möguleikar á skerðingu eignarréttinda til staðar. Þá ber að hafa í huga að ákvæðið sjálft tiltekur ekki nánar hvað felist í andlagi yfirlýsts friðhelgi. Í 1. mgr. 72. gr. stjskr. er ekki getið annarrar skerðingar en eignarnám. Í stjórnarskránni er hugtakið eignarnám þó hvorki tiltekið né er það skilgreint eða útskýrt. Með því að skoða 1. mgr. 72. gr. stjskr. má hins vegar greina efnislegt inntak eignarnáms, en þar er meðal annars getið skýrlega um skilyrði þess.
    1. mgr. 72. gr. stjskr.
    Eignarrétturinn er friðhelgur. Engan má skylda til að láta af hendi eign sína nema almenningsþörf krefji. Þarf til þess lagafyrirmæli og komi fullt verð fyrir.
    Eignarnámsheimild er því þvingunarheimild sem felur í sér að uppfylla þarf fyrirfram ákveðin skilyrði til framkvæmda. Þessi skilyrði eru, með tilvísun til ofangreinds ákvæðis stjskr.: almenningsþörf, lagaheimild og fullt verð. Þvingunin felur í sér missi þeirra eignarréttinda sem um ræðir til handa öðrum, oftast til ríkisins, sveitarfélaga eða til opinberra stofnana. Við skoðun á 1. mgr. 72. gr. stjskr. sést að krafa eða skilyrði um ,,lagafyrirmæli” er í raun lagaáskilnaðarregla, eða lögmætisregla, sem í framhaldi felur í sér kröfu um setta eignarnámsheimild, þá hvað varðar eignarnám sem skerðingu á eignarrétti. Það er því ekki að undra að eignarnemar sem og eignarnámsþolar spyrji sig hvort lagaáskilnaðarreglunni, eða skilyrðinu um lagafyrirmæli sbr. 1. mgr. 72. gr. stjskr., sé fullnægt og í framhaldi þess hvort viðeigandi eignarnámsheimild sé til staðar. Hér í þessari ritgerð er ætlunin að rýna í þetta skilyrði 1. mgr. 72. gr. stjskr. um lagafyrirmæli. Þessu viðfangsefni verður meðal annars gerð skil með stuttri og almennri yfirferð ýmissa grunnþátta sem síðar verður fylgt eftir með afmarkaðri umfjöllun. Verður meðal annars farið í dómaframkvæmd Hæstaréttar og Mannréttindadómstóls Evrópu (MDE) og verða dómar reifaðir og skoðaðir með tilliti til viðfangsefnis.

Accepted: 
  • Sep 28, 2009
URI: 
  • http://hdl.handle.net/1946/3714


Files in This Item:
Filename Size VisibilityDescriptionFormat 
William_Freyr_fixed.pdf272.49 kBOpenMeginmálPDFView/Open
William_Freyr_Forsida_fixed.pdf47.28 kBOpenForsíðaPDFView/Open