en English is Íslenska

Thesis University of Iceland > Verkfræði- og náttúruvísindasvið > Meistaraprófsritgerðir - Verkfræði- og náttúruvísindasvið >

Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/1946/3833

Title: 
  • is Gelatinous zooplankton in Icelandic coastal waters with special reference to the scyphozoans Aurelia aurita and Cyanea capillata
Abstract: 
  • is

    Á nálægum hafsvæðum virðist fjöldi marglyttna og marglyttutorfa hafa verið að aukast
    nokkuð undanfarin ár samhliða hlýnun sjávar. Þessir atburður og aukinn skilningur
    manna á mikilvægi marglyttna í samfélögum uppsjávarins hefur orðið tilefni aukinna
    rannsókna á marglyttum á nálægum hafsvæðum. Fyrri rannsóknir á marglyttum hér við
    land fóru fram á árunum milli 1930 og 1940. Því er ljóst að þekking á marglyttum hér
    við land er komin til ára sinna og þörf á nýjum upplýsingum um líffræði og útbreiðslu
    þeirra.
    Sumarið 2007 hófust rannsóknir á líffræði marglyttna við Ísland. Tekin voru sýni
    á fjórum svæðum við landið, þ.e. í Hvalfirði, í Álftafirði í Ísafjarðardjúpi, í Eyjafirði og í
    Mjóafirði á Austfjörðum. Árið 2008 var síðan Patreksfirði og Tálknafirði bætt við.
    Svifsýni voru tekin með Bongóháfi á nokkrum stöðvum í hverjum firði mánaðarlega frá
    maí til september. Allt hlaupkennt dýrasvif (marglyttur, smáhveljur (hydrozoa) og
    kambhveljur) var greint til tegunda úr sýnum sem tekin voru í Patreksfirði og
    Tálknafirði. Frá hinum svæðunum voru einungis marglyttur greindar. Þvermál allra
    heillegra marglytta var mælt.
    Árið 2008 fundust ellefu tegundir af smáhveljum (Hydrozoa) í Patreksfirði og
    Tálknafirði, ein kambhveljutegund (Ctenophora) og tvær tegundir af marglyttum
    (Scyphozoa) en þessir hópar eru stór hluti þess sem kallað er „hlaupkennt dýrasvif”.
    Tegundafjöldi var mestur í júní (12 tegundir), en Shannon’s H’ fjölbreytileikastuðullinn
    var hæstur snemma í maí (~1.5). Algengasta tegundin reyndist vera Clytia sp.
    Tvær tegundir af marglyttum reyndust algengar, þ.e. bláglytta (Aurelia aurita) og
    brennihvelja (C. capillata). Mun færri marglyttur veiddust árið 2007 en árið 2008, og á
    það sérstaklega við um bláglyttu (A. aurita), sem var mjög algeng á flestum svæðum
    árið 2008, en aðeins fáein eintök fundust árið á undan. Flestar bláglyttur veiddust í
    september árið 2008 í Eyjafirði (~120 einstaklingar/1000 m3). Mest veiddist hinsvegar af
    brennihvelju í maí 2008 í Álftafirði (~17 einstaklingar/1000 m3).
    Árið 2008 var stærðardreifing bláglyttna mismunandi á milli svæða og voru
    bláglyttur á Vestfjörðum (Álftafjörður, Patreksfjörður og Tálknafjörður) minni en
    bláglyttur í Hvalfirði og í Eyjafirði.
    vii
    Útbreiðsla brennihvelju við landið hefur breyst frá þeim tíma þegar
    kerfisbundnar rannsóknir voru síðast gerðar við landið á fjórða og fimmta áratug síðustu
    aldar. Megin útbreiðslusvæði brennihvelju hefur færst norðar og bæði bláglytta og
    brennihvelja taka að birtast fyrr á vorin. Ekki er ljóst hvað veldur þessari breytingu, en
    breytingar í hafinu umhverfis landið tengdar hlýindatímabili sem hefur staðið yfir frá því
    um 1996 eru líklegar til að hafa áhrif á magn og útbreiðslu marglyttna við Ísland. Aðrir
    þættir sem geta einnig haft áhrif á magn og útbreiðslu marglyttna eru m.a. afrán,
    samkeppni og ástand botnlæga dvalarstigs marglyttnanna, þ.e. sepans.
    Niðurstöður rannsóknarinnar benda til, að Vestfirðir séu uppeldisstöðvar fyrir
    brennihvelju við landið og að þaðan dreifast ungar hveljur með strandstraumnum og
    hlýsjónum norður og vestur með landinu. Hins vegar er magn af lirfum brennihveljunnar
    að vori ekki góð vísbending um þéttleika fullorðna hvelja að sumarlagi.

Accepted: 
  • Oct 1, 2009
URI: 
  • http://hdl.handle.net/1946/3833


Files in This Item:
Filename Size VisibilityDescriptionFormat 
gms.pdf1.18 MBOpenHeildartextiPDFView/Open