is Íslenska en English

Lokaverkefni (Bakkalár)

Háskólinn á Akureyri > Hug- og félagsvísindasvið > B.A./B.Ed. verkefni >

Vinsamlegast notið þetta auðkenni þegar þið vitnið til verksins eða tengið í það: http://hdl.handle.net/1946/39532

Titill: 
  • Hið íslenska forréttindafélag og upphaf íslenskrar borgarastéttar : nauðungarvinna í tugthúsinu við Arnarhól
Námsstig: 
  • Bakkalár
Leiðbeinandi: 
Útdráttur: 
  • þessari ritgerð er horft til 18. aldar á Íslandi með þá ætlan að skoða fyrsta tugthús landsins og hálfrar aldar sögu þess. Fyrst er rýnt í hugtakið söguskoðun og spurt hvernig segja megi sögu sem margoft hefur verið endursögð og mögulega litast af tíðaranda. Megin rannsóknarspurningar sem leitað verður svara við eru þessar: Hvers vegna verður til tugthús og hvers konar hús er það? Hverjir þvinga hverja til vinnu í húsinu og fyrir hvaða „sakir“?
    Í ritgerðinni er farið yfir aðstæður á Íslandi á 18. öld. Miklar náttúruhamfarir, svo sem eldgos og jarðskjálftar, og einnig farsóttir hrjá landsmenn á öndverðri og aftur á ofanverðri öldinni sem valda verulegri fólksfækkun. Hungursneyð markar öldina sem bitnar mest á fátækum og landlausum. Fjárkláði vegna sýktra innfluttra kynbótahrúta á síðari hluta aldar veldur hruni í sauðfjárstofni. Lúterskur rétttrúnaður ríkir fram undir miðja öld, þegar píetisminn kemur til skjalanna og loks upplýsingin undir lok aldar. Með píetisma og upplýsingu hefst almenn lestrarkennsla. Kóngur vill vita hvernig fólki á Íslandi reiðir af og Landsnefndirnar fyrri og síðari safna upplýsingum á 8. og 9. áratugnum. 1734 bannar kóngur aftökur á Íslandi en leggur til að byggt verði tugthús. Sú hugmynd fær ekki byr, en undir 1760 óska sýslumenn eftir því að fá að lífláta þjófa á ný. Kóngur hafnar því en byggingu tugthúss er hrint í framkvæmd. Fyrsta verksmiðja landsins, Innréttingarnar, verður til um svipað leyti.
    Þá er greint frá refsingum og hvernig það fólk, sem verst er sett á hverjum tíma er í aukinni hættu á að verða fyrir líkamstjóni eða lífláti. Þeir sem hafa vald refsa hinum valdlausu, undirsátum. Neðst settir undirsátar, eignalaust fólk og flakkarar eru í mestri hættu. Embættisvaldhafar og eigendur lands ráða refsingum. Sjálftaka sjálfræðis er glæpavædd og tugthúsvist af þeim sökum kostar fanga oftar en ekki heilsu og líf.

  • Útdráttur er á ensku

    The 18th century is the focus of this thesis, its main purpose is to investigate the first penitentiare of Iceland and its history for fifty years. First, the act of analysing history and its authenticity is discussed, a history that has possibly been biased by spirits of multiple times. The main research questions are these: Why is a penitentiary founded and what kind of a place is it? Who is forced to work in that house, why and by whom?
    Circumstances in Iceland throughout the 18th century are outlined. Devastating natural disasters, such as volcanic eruptions, earthquakes, and furthermore plaques afflict people in the beginning and at the end of the century, causing depopulation. Famine is a repeated pattern throughout with adverse effect. Imported breeding rams infect local sheep, causing a crash in the livestock. Lutheran orthodox is dominant until the middle of the century, then pietism takes over and subsequently enlightenment by the end of the century. Along with pietism and later enlightenment, the importance of literacy of all is put in focus. The king wants to know the status of people in Iceland and sends two committees in the 8th and 9th decade to gather information. Year 1734 the king prohibits executions of thieves in Iceland and suggests that a prison is built. The idea is turned down, but around 1760 the sheriffs in the country ask for taking up again the practice of executing thieves. The king refuses but the building of a prison is implemented. Simultaneously, the first factory of the country is established.
    Then, the practice of punishments is outlined briefly and how the poorest people at any time is endangered and at risk for bodily harm or losing their lives. Those in power punish the subservients. The lowest subservients and wanderers are at most risk of being punished and/or put in penitentiary. Landowners and/or civil authorities decide punishments. Self-decided independence is criminalised, and imprisonment for that reason is often at the cost of inmates´ health and their lives.

Athugasemdir: 
  • Verkefnið er lokað til 30.06.2022.
Samþykkt: 
  • 28.6.2021
URI: 
  • http://hdl.handle.net/1946/39532


Skrár
Skráarnafn Stærð AðgangurLýsingSkráartegund 
BA_Hrafnkell_21 (1).pdf419.54 kBLokaður til...30.06.2022HeildartextiPDF