is Íslenska en English

Lokaverkefni (Bakkalár)

Háskóli Íslands > Verkfræði- og náttúruvísindasvið > B.S. verkefni - Verkfræði- og náttúruvísindasvið >

Vinsamlegast notið þetta auðkenni þegar þið vitnið til verksins eða tengið í það: http://hdl.handle.net/1946/39948

Titill: 
  • „Askan dimm 1875“: Áhrif Öskjugossins árið 1875 á stöðugleika yfirborðs jarðar á Jökuldalsheiði
Námsstig: 
  • Bakkalár
Leiðbeinandi: 
Efnisorð: 
Útdráttur: 
  • Ófyrirsjáanleg eldfjallavá, loftslagsbreytingar og jarðvegsrof hefur mótað líf Íslendinga frá örófi alda. Jaðarsvæði, líkt og Jökuldalsheiði, eru sérstaklega viðkvæm fyrir umhverfisbreytingum og áföllum þar sem m.a. gjóskufall getur haft neikvæðar afleiðingar á slík svæði í nokkrar aldir. Þessari rannsókn er ætlað að auka þekkingu á þeim áhrifaþáttum sem geta raskað yfirborði lands til lengri eða skemmri tíma. Þá er ætlunin að auka þekkingu á áhrifum gjóskufalls á jaðarsvæði, sem nýtt hefur verið í minnst 1100 ár. Markmið þessa verkefnis er að rannsaka umhverfisbreytingar og jarðvegsrof út frá jarðvegsþykknunarhraða á Jökuldalsheiði í kjölfar Öskjugossins árið 1875. Aðferðafræði gjóskulagafræðinnar var notuð þar sem hraði jarðvegsuppsöfnunar milli þekktra gjóskulaga var skoðaður í samtals 15 rofabörðum, á fimm svæðum á Jökuldalsheiði. Leitast var eftir að skýra mögulega áhrifaþætti, þ.e. hvað hefur áhrif á jarðvegsuppsöfnun á svæðinu. Niðurstöður sýna að uppsöfnunarhraði jarðvegs jókst töluvert í kjölfar goss í Veiðivatna-Dyngjuhálskerfinu árið 1477, samhliða auknum beitarþrýstingi og kólnandi loftslagi. Er Askja gaus árið 1875 hafði yfirborð lands mögulega þegar náð þolmörkum þar sem uppsöfnunarhraði jarðvegs mældist breytilegur eftir svæðum. Mögulegt er að gjóskufallið árið 1477 hafi komið af stað keðjuverkandi rofástandi sem enn má greina nú í dag.

  • Útdráttur er á ensku

    Unpredictable volcanic disasters, soil erosion and climate change have shaped the lives of Icelanders since the settlement in 874 AD. Peripheral areas, such as Jökuldalsheiði in the northeast of Iceland, are particularly vulnerable to such environmental changes and events. Ashfall, following a volcanic eruption could e.g., have a long-term negative effect causing prevailing soil erosion for centuries. This study aims to explore the effects of the Askja 1875 volcanic eruption on Jökudalsheiði. As well as exploring the effects of soil erosion, human exploitation, and climate change in the area. Tephrochronology is used to measure and compare environmental change based on soil accumulation rates (mm/year). The results revealed an increase in soil accumulation rate after the 1477 eruption in Veiðivötn-Dyngjuháls volcanic systtem, which kick-started a prolonged period of soil erosion in the area for centuries to come. When Askja volcano erupted in 1875 the limits of resistance and resilience of Jökuldalsheiði ecosystem had possibly already been reached. Therefore, there was no big change in soil accumulation rate following 1875.

Samþykkt: 
  • 28.9.2021
URI: 
  • http://hdl.handle.net/1946/39948


Skrár
Skráarnafn Stærð AðgangurLýsingSkráartegund 
BSLokaritgerð_ErlaDS.pdf1.04 MBOpinnHeildartextiPDFSkoða/Opna
Yfirlýsing_ErlaDS.pdf206.96 kBLokaðurYfirlýsingPDF