Lagaumhverfi á tímum farsótta : eru lagaskilyrði fyrir skyldubólusetningum?

Abstract

ÁgripSóttvarnaraðgerðir hafa verið áberandi úti um allan heim frá því að COVID-19 kom til sögunnar. Lönd hafa tekist á við vágestinn með mismunandi hætti, en öll með sama markmiði að reyna að hægja á útbreiðslu sjúkdómsins. Misjafnar skoðanir eru á hvort sóttvarnir hér á landi séu of strangar eða of vægar og hvort þær yfir höfuð standist stjórnarskrá. Hér á eftir verður leitast við að skoða sóttvarnaraðgerðir út frá lagalegu sjónarhorni, þá sérstaklega með tilliti til hvort lagaskilyrði séu uppfyllt svo lögmætt sé að að setja bólusetningarskyldu. Bólusetningarskylda er stórt inngrip í sjálfsákvörðunarrétt fólks. Friðhelgi einkalífsins er lögvarin í 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar og einnig í 1. mgr. 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Það má þó skerða þennan rétt að vissum skilyrðum uppfylltum. Leitast verður við að svara þeim spurningum hvort þessi lagaskilyrði séu uppfyllt, bæði hvað varðar bólusetningarskyldu gegn COVID-19, en einnig hvað varðar almennar bólusetningar barna. Með tilkomu bóluefna hefur gengið vel á Íslandi að halda alvarlegum farsóttum í skefjum. Hins vegar þarf meginþorri samfélagsþegna að vera bólusettur svo hægt sé að ná hjarðónæmi í landinu, en það er misjafnt eftir sjúkdómum hve hátt hlutfall landsmanna þurfi að vera bólusett svo það náist. Ef lagaheimild finnst í settum lögum, ef brýn nauðsyn er og ef inngrip er gert í þágu almannahags, má takmarka friðhelgi einkalífs og setja bólusetningarskyldu. Hins vegar þarf alltaf að byrja á að beita vægasta úrræðinu fyrst og gæta meðalhófs þegar kemur að svo stórum inngripum í líf fólks. Hér á eftir verður reynt að svara því hvort að lagaskilyrði fyrir bólusetningarskyldu séu uppfyllt.

AbstractEpidemiological measures have been prominent all over the world since the advent of COVID-19. Countries have dealt with COVID-19 in different ways, but all with the same goal of trying to slow the spread of the disease. Opinions differ as to whether disease control in this country is too strict or too lenient and whether it complies with the constitution. In the following eassay, will there bee an attempt to examine disease control measures from a legal point of view, especially with regard to whether legal requirements are met so that it is legitimate to impose a vaccination obligation.The obligation to vaccinate is a major interference with people's right to self-determination. Privacy of life is protected by law in the 1. par art. 71. of the Constitution and also in 1. para. art. 8 European Convention on Human Rights. However, this right may be curtailed if certain conditions are met. Efforts will be made to answer the question of whether these legal requirements are met, both with regard to the obligation to vaccinate against COVID-19 and also with regard to general vaccinations of children.With the advent of vaccines, it has been successful in Iceland to control serious epidemics. On the other hand, the majority of members of society need to be vaccinated in order to be able to achieve herd immunity in the country, but it varies from disease to disease how high a proportion of the population needs to be vaccinated in order to achieve this.If a legal authority is found in established law, if there is an urgent need and if an intervention is made in the public interest, privacy may be restricted and a vaccination obligation imposed. However, one must always start by applying the weakest remedy first and be proportionate when it comes to such major interventions in people's lives. In the following essay will we try to answer whether the legal conditions for mandatory vaccination are met.