is Íslenska en English

Lokaverkefni (Meistara)

Háskóli Íslands > Félagsvísindasvið > Meistaraprófsritgerðir - Félagsvísindasvið >

Vinsamlegast notið þetta auðkenni þegar þið vitnið til verksins eða tengið í það: http://hdl.handle.net/1946/43387

Titill: 
  • Mat fatlaðs fólks á þátttöku sinni heima fyrir, í vinnu og í frístundum á Íslandi : Lýðgrunduð lagskipt greining
  • Titill er á ensku Self-Reported Participation in Home, Work, and Leisure Activities Among Disabled Adults in Iceland : A Stratified Analysis.
Námsstig: 
  • Meistara
Höfundur: 
Útdráttur: 
  • Inngangur: Samspil einstaklingsbundinna, félagslegra og efnahagslegra þátta getur haft áhrif á hvernig fatlað fólk upplifir tækifæri til að taka þátt í samfélaginu. Í rannsóknum er oft einblínt á hve oft folk tekur þátt í stað þess að beina sjónum að huglægri reynslu fatlaðs fólks af þátttöku sinni. Þessi rannsókn byggir á Norræna tengslasjónarhorninu á fötlun og þeim samspilsskilningi sem einkennir Alþjóðlega flokkunarkerfið um færni, fötlun og heilsu (ICF).
    Markmið: Í fyrsta lagi að varpa ljósi á félagslega stöðu, fjárhag og þær skerðingar sem fullorðið fatlað fólk býr við. Í öðru lagi að kanna hvernig fólkið sjálft metur þátttöku sína á heimili, í vinnu og í frístundum með hliðsjón af ofangreindum umhverfis- og einstaklingsbundnum þáttum.
    Aðferðir: Þetta var þversniðsrannsókn sem byggði á svörum 1,647 fatlaðra einstaklinga sem tóku þátt í fjórðu Heilsu og Líðan Íslendinga könnunar Landlæknis. Lýsandi tölfræði var notuð við úrvinnsluna og Pearson´s kí-kvaðrat próf til að meta tölfræðilega ályktanir.
    Niðurstöður: Mikill meirihluta fatlaðra svarenda var með tekjur og menntunarstig undir meðaltali. Geðrænar og vitrænar skerðinga voru algengari hjá yngri svarendum, en líkamlegar og skynskerðingar meira áberandi meðal eldri einstaklinga. Tekjur og tegund skerðingar höfðu óháð tengsl (p<0.05) við mun á sjálfsmati hvað varðar þátttöku á heimili, í vinnu og í frístundum. Marktækur munur var á mati karla og kvenna á þátttöku á heimili og í frístundum. Einnig var marktækur munur á þátttöku í frístundum sem tengdist því á hvaða æviskeiði fötlunar varð vart.
    Ályktun: Tegund skerðingar, félagslegir og efnahagslegir þættir hafa áhrif á hvernig fatlað fólk metur þátttöku sína á heimilinu, í vinnu og í frístundum.
    Mikilvægi rannsóknar: Rannsóknin gefur mikilvæga innsýn í reynslu og aðstæður fatlaðs fólks. Niðurstöður geta nýst fötluðu fólki og stefnumótandi aðilum við ákvarðanatöku, svo sem varðandi aðgengi fatlaðs fólks að efnislegu og félagslegu umhverfi og þjónustu. Mikilvægt er að hafa kynjasjónarmið að leiðarljósi en auk þess myndi bætt fjárhagsstaða fatlaðs fólks auka möguleika þess á að taka þátt á ýmsum vettvangi.
    Lykilorð: Sjálfsmat, þátttaka, fötlun, félagslegir og efnahagslegir þættir

  • Útdráttur er á ensku

    Background: Participation is an important indicator in the disablement process, with various socioeconomic and impairment-related factors impacting how participation is perceived. Research often focuses on the frequency of participation rather than eliciting the subjective experiences of disabled people’s participation patterns. This study was informed by the Nordic relational approach to disability and the interactional understanding that characterizes the International Classification of Functioning, Disability and Health.
    Aim: Firstly, to evaluate socioeconomic characteristics and impairment-related factors as self-reported by disabled adults in Iceland, and secondly, to examine how the self-reported participation patterns in home, work, and leisure activities of disabled adults in Iceland vary depending on these socioeconomic and impairment-related characteristics.
    Method: A cross-sectional study based on the data from the fourth Health and Wellbeing of Icelanders survey. A total of 1,647 answers were included in the calculation of descriptive statistics. Pearson’s chi-squared test was used to evaluate statistical inference.
    Results: A great majority of disabled respondents had lower-than-average levels of education and income. Younger respondents were more likely to have mental or cognitive impairments, while physical and sensory impairments were more prevalent in older individuals. Income and the type of impairment were independently associated (p<0.05) with deviations in the perception of participation in home, work, and leisure activities. Gender showed statistically significant inference with participation in home and leisure activities and the onset of disability with leisure participation.
    Conclusion: Socioeconomic and disability-related factors impact how disabled people self-report their participation in home, work, and leisure activities.
    Significance: This research provides important insight into the experience and situation of disabled people. The results can be utilized by disabled people in advocating for themselves and to support policy-makers in decision making. A gender perspective, emphasis on the accessibility of the physical and social environment, as well as services and improvement of the financial situation of disabled people in Iceland are suggested to strengthen their perceived participation.
    Keywords: self-report, participation, disability, socioeconomic

Samþykkt: 
  • 10.2.2023
URI: 
  • http://hdl.handle.net/1946/43387


Skrár
Skráarnafn Stærð AðgangurLýsingSkráartegund 
CarmenFuchs_MPHThesis.pdf1.87 MBOpinnHeildartextiPDFSkoða/Opna
Skil í skemmuna Carmen Fuchs.pdf25.82 kBLokaðurYfirlýsingPDF