is Íslenska en English

Lokaverkefni (Bakkalár)

Háskóli Íslands > Heilbrigðisvísindasvið > B.S. verkefni - Heilbrigðisvísindasvið >

Vinsamlegast notið þetta auðkenni þegar þið vitnið til verksins eða tengið í það: http://hdl.handle.net/1946/44110

Titill: 
  • Trú á eigin getu til sjálfsumönnunar. Lýsandi þversniðsrannsókn meðal sjúklinga með krabbamein í meltingarvegi og blóðkrabbamein sem eru í krabbameinslyfjameðferð.
  • Titill er á ensku Self-care Self-efficacy. A descriptive cross-sectional study among patients with cancer of the gastrointestinal tract or hematologic cancer who are undergoing chemotherapy.
Námsstig: 
  • Bakkalár
Efnisorð: 
Útdráttur: 
  • Bakgrunnur: Trú á eigin getu til sjálfsumönnunar er mikilvæg sjúklingum í krabbameinsmeðferð og þáttur sem hjúkrunarfræðingar geta haft áhrif á. Vöntun er á rannsóknum um þetta efni á Íslandi.
    Tilgangur: Að kanna trú á eigin getu til sjálfsumönnunar hjá sjúklingum með krabbamein í meltingar- vegi og blóðkrabbamein sem eru í krabbameinslyfjameðferð. Einnig að meta tengsl við bakgrunn, heilsulæsi, fengna sjúklingafræðslu og þátttöku í meðferð.
    Aðferðir: Þessi lýsandi þversniðsrannsókn er hluti af stærri rannsókn með úrtaki sjúklinga, ≥ 18 ára, með krabbamein í meltingarvegi og blóðkrabbamein sem voru í krabbameinslyfjameðferð á Landspítala. Gagna var aflað með stöðluðum spurningalistum og úr sjúkraskrá. Trú á eigin getu til sjálfsumönnunar var metin með mælitækinu Trú á eigin sjálfsumönnunargetu (TES) sem er þýdd útgáfa af Self-care self- efficacy mælitækinu. Mögulegt skor er núll til hundrað þar sem fleiri stig þýða meiri trú á eigin getu til sjálfsumönnunar. Heilsulæsi var metið með Brief Health Literacy Screener (Chew items), fengin fræðsla var metin með Received Knowledge of Hospital Patients (RKHP) og þátttaka í meðferð var metin með Patient Health Engagement Scale (PHES). Við gagnaúrvinnslu var notuð lýsandi tölfræði og ályktunar- tölfræði.
    Niðurstöður: Þátttakendur voru 79 (53% karlar, 47% konur), meðalaldur var 60,7 ár (SF 13), 56% voru með krabbamein í meltingarvegi, 46% voru með fjórða stigs sjúkdóm og meðaltími frá greiningu var 1,9 (SF 3) ár. Trú á eigin getu til sjálfsumönnunar mældis að meðaltali 67,4 (SF 17,7). Munur eftir lýðfræðilegum og klínískum breytum var ekki tölfræðilega marktækur. Niðurstöður fjölbreytuaðhvarfsgreiningar sýndu að heilsulæsi, fengin fræðsla, þátttaka, aldur og sjúkdómsstig skýrðu 17,6% af breytileika trúar á eigin getu til sjálfsumönnunar (R2 = 0,716, F(5,71) = 4,252, p = 0.002). Heilsulæsi (b = 2,38, 95% CI = 0,69 til 4,12) og þátttaka í meðferð (b = 7,14, 95% CI = 0,72 til 13,56) voru tölfræðilega marktækir áhrifaþættir í upphafi rannsóknarinnar.
    Ályktanir: Þörf er á að styðja við trú á eigin getu til sjálfsumönnunar hjá krabbameinssjúklingum. Heilsulæsi og þátttaka þeirra í meðferð geta haft áhrif á trú á eigin getu til sjálfsumönnunar. Þetta eru mikilvægir þættir sem hjúkrunarfræðingar geta metið og eflt með markvissum samskiptum. Þörf er á frekari rannsóknum á þessu viðfangsefni með stærra úrtaki. .
    Lykilorð: Trú á eigin getu til sjálfsumönnunar; krabbamein í meltingarvegi; blóðkrabbamein; sjálfsumönnun; trú á eigin getu.

  • Útdráttur er á ensku

    Background: Self-Care Self-Efficacy (SCSE) is important for patients in chemotherapy and a factor that nurses can influence. There is a lack of research on this topic in Iceland.
    Purpose: To explore SCSE among patients with cancer of the gastrointestinal tract or hematologic cancer undergoing chemotherapy. Also to investigate the relationship with background variables, health literacy, received patients education and their health engagement.
    Method: This descriptive cross-sectional study is a part of a larger study with sample of patients ≥ 18 years of age, with gastrointestinal cancer and blood cancer who were undergoing chemotherapy at Landspítali. Data were collected using standardized questionnaires and from their medical reccords. SCSE was assessd with the Self-Care Self-Efficacy Scale. Possible scores are zero to hundred, with higher scores indicating more SCSE. Health literacy was assessed with Brief Health Literacy Screener (Chew item), received knowledge was assessed with Received Knowledge of Hospital Patients (RKHP) and health engagement was assessed with Patient Health Engagement Scale (PHES). Descriptive and inferential statistics were used for data processing.
    Results: There were 79 participants (53% men, 47% women). The average age was 60,7 years (SD 13) 56% has gastroinstestinal cancer, 46% had stage IV disease and the average time since diagnosis was 1,9 (SD 3) years. The mean SCSE score was 67,4 (SD 17,7). SCSE was not statistically significant different by demographic and clinical variables.The results of multiple regression analysis showed that health literacy, received education, health engagement, age and disease stage explained 17,6% of the variation of SCSE (R2 = 0,716, F(5,71) = 4,252, p = 0.002). Health literacy (b = 2,38 95% CI = 0,69 til 4,12) and health engagement (b = 7,14, 95% CI = 0,72 til 13,56) were statistically significant predictors at the beginning of study.
    Conclusions: There is a need to support SCSE among cancer patients. Health literacy and their health engagment can influence SCSE. These are important factors that nurses can assess and nurture through targeted communcication. Further research is needed in this topic with a larger sample size.
    Key Words: Self-Care Self-Efficasy; Gastrointestinal cancer; Hematologic cancer; Self-Care, Self-Management; Self-Efficacy.

Samþykkt: 
  • 11.5.2023
URI: 
  • http://hdl.handle.net/1946/44110


Skrár
Skráarnafn Stærð AðgangurLýsingSkráartegund 
Skemman - lokagerð.pdf768.08 kBLokaður til...11.05.2025HeildartextiPDF
LOKAVERKEFNI.pdf338.25 kBLokaðurYfirlýsingPDF