is Íslenska en English

Lokaverkefni (Meistara)

Háskólinn á Akureyri > Heilbrigðis-, viðskipta- og raunvísindasvið > Meistaraprófsritgerðir >

Vinsamlegast notið þetta auðkenni þegar þið vitnið til verksins eða tengið í það: http://hdl.handle.net/1946/45085

Titill: 
  • Öndunarmælingar á íslenskum heilsugæslustöðvum : aðgengi, notkun og framkvæmd
Námsstig: 
  • Meistara
Útdráttur: 
  • Inngangur: Öndunarmælingar eru nauðsynlegar til greiningar og eftirfylgdar ákveðinna öndunarfærasjúkdóma. Meginmarkmið rannsóknarinnar var að kanna notkun öndunarmælinga innan heilsugæslunnar.
    Efniviður og aðferðir: Lýsandi þversniðsrannsókn. Úrtak var allir læknar og hjúkrunarfræðingar á íslenskum heilsugæslustöðvum og fengu þau spurningalista á rafrænu formi. Yfirlæknum var sendur spurningalisti um starfsemistölur og einnig fengust starfsemistölur frá skrifstofu heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins. Spurt var um starfsemina í venjulegu árferði og í COVID-19 faraldrinum. Gagnasöfnun fór fram árið 2022.
    Niðurstöður: Svör bárust frá 56 læknum, 74 hjúkrunarfræðingum og 10 yfirlæknum. Öndunarmælar voru á 95% heilsugæslustöðvanna, en hvergi var sérhæfð móttaka fyrir fólk með lungnasjúkdóma. Meirihluti svarenda (74%) vísaði venjulega í eða framkvæmdi öndunarmælingu 1x-5x í mánuði, en 20% hjúkrunarfræðinga framkvæmdu aldrei lungnamælingar. Allir læknar utan einn vísuðu í og/eða gerðu öndunarmælingar, en aðeins um 70% þeirra notuðu öndunarpróf fyrir og eftir berkjuvíkkandi lyfjagjöf. Langoftast voru gefnir stuttverkandi beta2-örvar við slíkar öndunarmælingar, en 26% framkvæmdu síðari öndunarmælingu eftir berkjuvíkkandi lyfjagjöf of snemma. Í venjulegu árferði voru öndunarmælingar framkvæmdar í 0,32% heimsókna, en í 0,27% heimsókna á COVID-árunum. Uppvinnsla vegna sjúkdómseinkenna var algengasta ástæða öndunarmælinga (66%), næstalgengust var eftirfylgd fólks með þekkta lungnasjúkdóma (18%). Fyrir utan lyfjaávísanir voru helstu úrræði fyrir einstaklinga með langvinna lungnateppu og/eða astma fræðsla, reykleysisstuðningur og hreyfiseðill. Meirihluti lækna (64%) og hjúkrunarfræðinga (87%) óskuðu eftir meiri fræðslu um framkvæmd og úrlestur öndunarmælinga.
    Ályktun: Öndunarmælingar virðast vannýtt greiningartæki innan heilsugæslunnar og efla mætti þjónustu heilsugæslustöðva við fólk með lungnasjúkdóma. Starfsfólk lýsir eftir samræmdu verklagi og kennslu í framkvæmd og úrlestri öndunarmælinga. Eftir COVID-19 er hugsanlega uppsöfnuð þörf fyrir öndunarmælingar.
    Lykilorð: Öndunarmæling, langvinn lungnateppa, astmi, heilsugæslan, sjúkdómsgreining, fræðsla.

  • Útdráttur er á ensku

    Introduction: Spirometry is essential for the diagnosis and follow-up of respiratory diseases. The main objective of the study was to investigate the use of spirometry in primary health care in Iceland. Material and methods: Descriptive cross-sectional study. The sample consisted of all doctors and nurses within primary health care in Iceland and all received an online questionnaire. Senior doctors were provided with a questionnaire on the primary health care activity during normal season (2018 and 2019) and during the COVID-19 pandemic (2020 and 2021). Data collection took place in 2022. Results: A total of 56 doctors and 74 nurses answered the questionnaire. Spirometers were available in 95% of the health centers, but a specialized reception for people with lung diseases was nowhere to be found. The majority of respondents (74%) usually referred to or performed spirometry 1x-5x a month, but 20% of nurses never performed spirometry. All but one doctor referred and/or conducted spirometries, but only about 70% of them performed spirometry before and after the administration of bronchodilators. Most often, short-acting beta2-agonists were given during such tests, but 26% performed post-dose test too early. During normal season, spirometry was performed in 0.32% of visits, but in 0.27% of visits during the COVID-19 years, according to activity numbers (n=18). A diagnosing process due to symptoms was by far the most common reason for conducting a spirometry (66%), second was follow-up of patients with lung disease (18%). Prescriptions aside the main resources for people with lung diseases were education, smoking cessation support and an exercise leaflet. The majority of doctors (64%) and nurses (87%) requested more training on the implementation and interpretation of spirometry. Conclusion: Spirometry seems to be an underutilized diagnostic tool in primary health care. There is a need to improve the service for people with lung disease within primary health care. Health care staff requests a uniform procedure and instructions in implementing and interpreting of spirometry.

Athugasemdir: 
  • Ritgerðin er lokuð til 08.06.2027
Samþykkt: 
  • 12.6.2023
URI: 
  • http://hdl.handle.net/1946/45085


Skrár
Skráarnafn Stærð AðgangurLýsingSkráartegund 
Arna Hilmarsdóttir. Meistararitgerð 2023. Háskólinn á Akureyri.pdf1.04 MBLokaður til...08.06.2027HeildartextiPDF