is Íslenska en English

Lokaverkefni (Meistara)

Háskóli Íslands > Félagsvísindasvið > Meistaraprófsritgerðir - Félagsvísindasvið >

Vinsamlegast notið þetta auðkenni þegar þið vitnið til verksins eða tengið í það: https://hdl.handle.net/1946/45720

Titill: 
  • Handan hitaeininga og hlýnunar jarðar: smættarhyggja og forræði hnattrænna næringarráðlegginga
  • Titill er á ensku Beyond calories and climate change: reductionism and hegemony of global dietary recommendations
Námsstig: 
  • Meistara
Útdráttur: 
  • Útdráttur er á ensku

    Parallel to a call to decolonize global health, a new field of planetary health has become prominent under climate and ecological emergencies. This research aims to scrutinize what these turns mean for the field of global nutrition through, firstly, a literature review and, secondly, a critical discourse analysis of the EAT-Lancet research report, which has become one of the most widely cited publications in the field. I introduce decolonial thought, anthropological conceptions of sustainability and hegemonic nutrition as a theoretical framework for taking a closer look at global nutrition research and practice. Analytically reviewing the literature allows for historicizing nutrition, shedding light on how coloniality and climate change have shaped, and continue to shape, the discipline of global nutrition as a hegemonic, reductionist science. It moreover reveals a strand of critical thought that echoes the need to widen the horizon of nutrition research, practice and governance to include perspectives across geographies, bodies and worldviews. Applying the theoretical framework and findings from the literature review, I examine the work of the EAT-Lancet Commission in their efforts to promote a “universal healthy reference diet” through food systems operating within Earth’s environmental limits. I do so using critical discourse analysis to assess the Commission’s report published in 2019. My analysis illustrates how the report builds upon discourses of intangibility, charisma and unruliness whereby food is understood and presented in terms of its constituents in need of measurement and control through a global dietary reform. By claiming scientific objectivity and expertise, the Commission enforces ideals which necessitate a continued need for capital and colonial outlook, thus maintaining and heightening global inequities in the name of safeguarding people and the planet.

  • Á tímum örra breytinga á loftslagi og vistkerfum jarðar hafa hugmyndir um jarðarheilsu sífellt orðið fyrirferðameiri. Samhliða því hefur ákall um nánari skoðun á arfleifð nýlendutímans í samtímanum storkað sviði hnattrænnar heilsu. Í þessari rannsókn er leitast við að varpa ljósi á hvað þessar vendingar þýða fyrir svið hnattrænnar næringar og rannsóknir og starfshætti innan þess. Tvenns konar aðferðum er beitt. Í fyrsta lagi, greinandi yfirliti á stöðu þekkingar innan sviðsins, og í öðru lagi, gagnrýnni orðræðugreiningu á rannsóknarskýrslu EAT-Lancet nefndarinnar, en sú skýrsla endurspeglar lykilhugmyndir ofangreindra vendinga. Notast er við kenningar afnýlendufræða (e. decolonial theory), mannfræðilegar hugmyndir um sjálfbærni, og gagnrýnin næringarfræði. Með greiningu á stöðu þekkingar má skoða sögu hnattrænnar næringar til þess að varpa ljósi á hvernig nýlenduhugsun (e. coloniality) og loftslagsbreytingar hafa mótað sviðið í nútíð og fortíð. Ásamt tilhneigingu til smættarhyggju og forræðis, sýna rannsóknir að útvíkka þurfi rannsóknarsvið, starfshætti og stjórnun á fræðasviði hnattrænar næringar til þess að endurspegla þann fjölbreytileika sem ólík landsvæði, ólíkir líkamar og mismunandi heimsmyndir innibera. Með þessa þekkingu að leiðarljósi sem og áðurnefndar kenningar skoða ég tillögur EAT-Lancet nefndarinnar um hnattrænar næringarráðleggingar sem taka mið af þolmörkum jarðar og sjálfbærni matvælakerfa. Ég beiti gagnrýnni orðræðugreiningu til þess að leggja mat á rannsóknarskýrslu nefndarinnar sem kom út árið 2019. Greining mín sýnir hvernig nefndin notfærir sér óáþreifanlega og agalausa orðræðu og ímyndir í skýrslu sinni og tillögum, sem byggjast jafnframt á ákveðnum slagkrafti loftslagsvísindanna. Þannig eru matvæli skilgreind og sett fram með tilliti til eiginleika þeirra til mælinga, stjórnunar og eftirlits með það að markmiði að koma á samstilltum umbótum á mataræði fólks á heimsvísu. Með hlutlægni vísindanna og sérfræðiþekkingu að vopni knýr nefndin fram hugsjónir sem krefjast auðvalds og áframhaldandi nýlenduhugsunar. Þannig viðheldur hún og ýtir undir frekari ójöfnuð í nafni yfirlýstrar umhyggju fyrir umhverfinu.

Samþykkt: 
  • 6.9.2023
URI: 
  • http://hdl.handle.net/1946/45720


Skrár
Skráarnafn Stærð AðgangurLýsingSkráartegund 
MA_thesis_Hugrún Jónsdóttir.pdf671.77 kBLokaður til...06.09.2024HeildartextiPDF
Yfirlýsing um meðferð lokaverkefnis_HJ.pdf509.38 kBLokaðurYfirlýsingPDF