Blöndun kúamykju og kjötmjöls til túnáburðar í landbúnaði

Abstract

Verðmæti lífræns áburðar eins og mykju og kjötmjöls eykst á tímum mikillar verðbólgu á tilbúnum áburði. Lífrænn áburður getur aukið heilbrigði jarðvegs og bætt hringrás næringarefna. Að blanda saman dreifingu á kjötmjöli og mykju á tún í eitt verk gæti sparað bæði keyrslu á túnin, vinnu og tíma, eitthvað sem flestir bændur myndu þiggja. Markmið verkefnisins var að komast að því hvort hægt væri að blanda þessum verkum saman og bera saman gæði og magn uppskeru af grasi sem fær hefðbundinn tilbúinn áburð og kúamykju og það sem fær kjötmjöl og kúamykju. Útfærsla 1 átti að vera hefðbundna áburðarskipulagið með tilbúnum áburði og mykju. Kúamykju var blandað við kjötmjöl í tvær blöndur með mismunandi hlutföllum. Útfærsla 2 átti að innihalda 30 tonn/ha mykju og 2,8 tonn/ha kjötmjöl og útfærsla 3 átti að innihalda 30 tonn/ha mykju og 1,4 tonn/ha kjötmjöl. Blöndun fór fram í flutningsgámi og hvorri blöndunni síðan dreift á sitthvorn hluta tveggja túna. Gömlu túni (Tjarnartún), sem hafði ekki verið unnið upp í 20+ ár, og nýrækt (Álfstaðarnýrækt), sem unnin var upp árið 2018, var skipt hvoru um sig í þrjár ræmur þar sem hver ræma fékk sína útfærslu af áburði. Ein fékk útfærslu 2, önnur fékk útfærslu 3 og ein fékk útfærslu 1 sem var 30 tonn/ha mykja og 400 kg/ha af 23:3:8+Se NPK tilbúinn áburður. Ein ræma á Tjarnartúninu fékk bara kjötmjöl og svo 150 kg/ha 20:5:10+Se NPK tilbúinn áburð á milli slátta (Útfærsla 4). Jarðvegurinn var efnagreindur fyrir upphaf og aftur við lok verkefnis. Útfærslurnar voru uppskerumældar og grasið af hverri einustu útfærslu efnagreint. Tilbúni áburðurinn (útfærsla 1) gaf 35,5% meiri þurrefnisuppskeru í fyrri slætti á Álfstaðarnýræktinni heldur en útfærsla 3 en útfærsla 2 var með aðeins minni þurrefnisuppskeru en 3. Munurinn var lítill á milli fyrri sláttar útfærslu 1 og 2 á Tjarnartúninu en útfærsla 3 var með 22,6% minni þurrefnisuppskeru heldur en útfærsla 2. Hlutfallslega var töluvert meiri munur á þurrefnisuppskerumagni útfærslna 1 á milli slátta heldur en hinum útfærslunum en það gæti verið vegna lengri áburðaráhrifa kjötmjölsins. Uppskera útfærslu 1 var ekki í forskoti í seinni slætti á hvorugu túninu en þar var áburðaráhrif kjötmjölsins líklegast enn til staðar. Samanlagt kom mesta þurrefnisuppskeran á Álfstaðarnýræktinni af útfærslu 1 (10,88 tonn þ.e./ha), næst mest af útfærslu 3 (8,96 tonn þ.e./ha) og minnst af útfærslu 2 (7,89 tonn þ.e./ha). Samanlagt kom mesta þurrefnisuppskeran á Tjarnartúninu af útfærslu 2 (7,36 tonn þ.e./ha), næst mest af útfærslu 1 (6,84 tonn þ.e./ha) og minnst af útfærslu 3 (5,93 tonn þ.e./ha). Næringarinnihald jarðvegs var almennt hærra af útfærslu 2 sem fékk mesta kjötmjölið en sýrustigið lækkaði í öllum útfærslum nema útfærslu 2 á Álfstaðarnýræktinni. Næringarinnihald heysýna var mjög misjafnt og munurinn á milli útfærslna ekki mikill en kjötmjölið virtist hafa jákvæð áhrif á FEm. Álfstaðarnýræktin gaf almennt kröftugra gras með hærra FEm. Áburðarkostnaður var hæstur á útfærslum 2 á báðum túnum en ódýrastur á útfærslum 3. Kostnaðurinn var mestur á útfærslu 4 en það var aðeins til hliðsjónar. Kjötmjölið virðist vera ódýrari valkostur sem túnáburður en magnið á hektara þyrfti líklegast að vera á milli 1 og 1,5 tonn. Einnig var munurinn á milli útfærslna ekki sá sami á báðum túnum svo aldur túnanna virtist skipta máli. Mögulega væri hentugra að nota kjötmjöl á eldri tún í ljósi þess að uppskeran var meiri á útfærslu 2 heldur en útfærslu 1 á Tjarnartúninu, þó munurinn var ekki mikill. Hagræðing dreifingarinnar var líklegast engin með útfærslunni í þessu verkefni en með sérútbúnum gám og meiri reynslu gæti þetta verk orðið töluvert hagkvæmara heldur en dreifing á mykjunni og kjötmjölinu sitt í hvoru lagi.