Gjaldskyld bílastæði : helstu álitamál og heimildir

Abstract

Ritgerð þessi fjallar um gjaldskyld bílastæði, þær lagaheimildir sem rekstur slíkra bílastæða byggir á og þau álitamál sem kunna að rísa tengd þeim.Á árum áður voru bílastæði almennt gjaldfrjáls. Með áherslubreytingum og breyttu skipulagi sveitarfélaga, fjölgun bifreiða sem og auknum fjölda ferðamanna hefur hefðbundum bílastæðum og bílastæðahúsum þar sem gjald er tekið fyrir þjónustuna fjölgað verulega.Það var ekki fyrr en árið 2017 að þágildandi umferðarlögum nr. 50/1987 var breytt í þeim tilgangi að heimila sveitarfélögum gjaldtöku fyrir notkun bílastæða utan þéttbýlis og innan þjóðlendna í þeirra umsjá, sbr. 2. mgr. 83. gr. umferðarlaga. Var sú breyting gerð með það að leiðarljósi að hægt væri að innheimta bílastæðagjald á fjölförnum ferðamannastöðum. Gjaldinu var sérstaklega ætlað að standa straum af innviðauppbyggingu í sveitarfélaginu. Samhliða var ráðherra veitt heimild til gjaldtöku bílastæðagjalds á landi í umráðum ríkisins að undanskildum náttúruverndarsvæðum og svæðum innan þjóðlendna, sbr. 4. mgr. 83. gr. þágildandi umferðarlaga.Á undanförnum árum hefur verið útbúinn töluverður fjöldi gjaldskyldra bílastæða í einkaeigu en þessi stæði eru algeng bæði í borgarlandinu og í nágrenni fjölfarinna ferðamannastaða. Slík innheimta verður æ algengari og hafa álitamál tengd henni verið áberandi í fjölmiðlum að undanförnu. Hvergi í settum lögum er að finna ákvæði sem sérstaklega heimila eða eða banna gjaldtöku fyrir bílastæði í eigu einkaaðila en ýmis lagaleg álitamál geta komið upp við þessar aðstæður. Í ljósi þess hversu nýtilkomin gjaldtaka fyrir bílastæði í einkaeigu er og hversu lágar fjárhæðir um ræðir hafa fá slík mál sem þetta málefni varða ratað fyrir dómstóla. Í ritgerðinni er fjallað um gjaldtöku fyrir bílasæði og lagalegan grundvöll sem hún hvílir á. Í þeim efnum verður að gera greinarmun á því hvort um er að ræða bílastæði sem ríki eða sveitarfélög hafa til umráða annars vegar og bílastæði sem rekin eru á einkaréttarlegum grundvelli hins vegar.

This essay discusses paid parking, the legal basis for operating such parking lots, and the legal issues that may arise in relation to them. In earlier years, parking was generally free. With changes in priorities and municipal planning, an increase in the number of vehicles, and a rise in the number of tourists, the numbers of parking lots and parking garages have increased where a fee is charged for the service. It was only in 2017 that the Traffic Act No. 50/1987 now in force was amended to allow municipalities to charge fees for parking outside urban areas and within common lands under their control, as per Section 83, subsection 2 of the Traffic Act. This amendment was made to enable the collection of parking fees in heavily trafficked tourist spots. The fee is specifically intended to support infrastructure development in the municipality. At the same time, the Minister was granted authority to charge parking fees on state-controlled land, except for nature conservation areas and areas within common lands, as per Section 83, subsection 4 of the existing Traffic Act. In recent years, a considerable number of paid parking lots in private ownership have been established, both in urban areas and near heavily trafficked tourist spots. Such collection is becoming increasingly common and the issues related to it have been prominently featured in the media recently. There is no specific provision in the established laws that explicitly permits or prohibits the charging of fees for privately-owned parking lots, but various legal issues can arise in these situations. Given how new the charging of fees for privately-owned parking is and how low the amounts involved are, few cases related to these issues have reached the courts. The essay addresses the legal basis on which charging of parkin fess rets and the legal issues that may arise in relation thereto.