„Gráttu ekki Snúður, við sjáumst í Nangijala“ : systkini, sorg og samfélag

Abstract

Þegar barn fellur skyndilega frá missa eftirlifandi systkini ekki aðeins ástvin, heldur einnig sameiginlegar rætur, fortíð og framtíð. Ferlið sem fylgir slíkum missi tengist ekki aðeins persónulegum tilfinningum heldur einnig viðbrögðum samfélags og viðhorfum þess á hverjum tíma til viðeigandi sorgarhegðunar. Félagslegir þættir hafa víðtækari áhrif á sorgarferli en margur gæti ímyndað sér. Birtingarmynd sorgar barna er ekki alltaf augljós eða hefðbundin miðað við skilgreiningu á því ferli, en hvort sem börn eru mjög ung eða á unglingsárum eru áhrif áfallsins veruleg. Börn bera sorg sína gjarnan í hljóði en þjást ekki síður en foreldrar þeirra. Með þessari rannsókn er markmiðið að skoða hugtakið systkinasorg (e. sibling grief) og systkinamissi frá ólíkum sjónarhornum, en fyrst og fremst að ljá einstaklingum rödd sem misstu systkini af slysförum eða vegna annarra óvæntra atburða í barnæsku eða á unglingsárum, á árunum 1983-1995. Tekin voru viðtöl við fjóra einstaklinga en frásagnir þeirra bæta náinni, persónulegri og eins konar heildrænni innsýn við takmarkaðan skilning og þekkingu á þessu sviði almennt. Þessi hópur syrgjenda hefur hingað til fengið takmarkaða athygli innan vísindasamfélagsins og ekki næga aðgæslu og fyrirhyggju á meðal umönnunar/ meðferðaraðila. Farið verður yfir hugmyndir fræðimanna, hugtök tengd sorg systkina og skyndilegum dauðsföllum, en einkum verður nálgun félagsfræðinnar notuð sem leiðarvísir til að gefa innsýn í hvernig samfélagið mótar félagslegan veruleika og upplifun barna og fjölskyldu þeirra við svo átakanlegar aðstæður.

When a child suddenly passes away, the surviving sibling not only loses a loved one, but also their shared roots, past and future. The process that accompanies such a loss is not only related to personal feelings, but also to society's response and attitudes at any given time based on prevailing definitions of what constitutes appropriate grieving behaviour. Social factors have more extensive impacts on grieving processes than many might imagine. The manifestation of children's grief is not always obvious or conventional in terms of predominant definitions of the process, but whether children are very young or in adolescence, the impact of the trauma is significant. Children tend to bear their grief in silence, but they suffer no less than their parents.The aim of this study is to examine the concept and experiences of sibling grief and loss of a sibling from different perspectives, but primarily to give a voice to individuals who lost a sibling due to accidents or other unexpected events in childhood or adolescence, during the period 1983-1995. Their stories and testimonies add intimate, personal and holistic insight to our limited and somewhat restrictive understanding of sibling grief as a profound and complex experience. This group of mourners has so far received limited attention within the scientific community and has not been provided with enough quality care by guardians and therapists. Concepts, definitions and terms that have been developed by academics and relate to the sibling grief and loss of a sibling due to sudden death will be reviewed, but the approaches of sociology will be used in particular as a guide to give insight into how society shapes social reality and the specific experiences of children and their families in such shocking circumstances.