Ræktun hafra á Íslandi: Yrkjaval, sáðmagn og áburðargjöf

Abstract

Hafrarækt í heiminum hefur staðið í stað síðustu áratugi, aðrar korntegundir, eins og bygg og hveiti, sem hafa verið lengur ræktaðar og eru betur þróaðar hafa meiri uppskeru og eru vinsælli. Þegar leið á 20. öldina fækkaði hestum vegna tilkomu bíla og samhliða því minnkaði eftirspurn eftir höfrum og minni áhersla var lögð á ræktun þeirra. Núna í seinni tíð hafa rannsóknir á höfrum sýnt að þeir eru heilnæmt korn með háu próteininnihaldi og heilsubætandi eiginleikum. Hafrar eru vinsælli sem kornvara á norðlægari slóðum og Norðurlöndin, sérstaklega Finnland, eru leiðandi í ræktun þeirra. Ísland er þónokkur eftirbátur hinna Norðurlandanna í ræktun hafra og takmörkuð þekking er á hafrarækt við þær aðstæður sem eru hér á landi. Tilraunir sem framkvæmdar voru á Hvanneyri, Sandhóli og Gunnarsholti á árunum 2019-2023 voru gerðar með það að markmiði að auka þá þekkingu. Athuguð voru áhrif sáðmagns, áburðagjafar og yrkja á þurrefnishlutfall, uppskeru, þúsundkornavigt og rúmþyngd hafra við íslenskar aðstæður. Niðurstöður þessara tilrauna gáfu vísbendingar um hvaða yrki eru efnileg til frekari ræktunar við íslensk skilyrði, hvaða jarðvegstegund gefur best af sér við mismunandi áburðarskammta og að best sé að halda sig við þann sáðskammt sem þegar er mælt með, u.þ.b. 200 kg á hektara eða rétt undir því.