Aquaponics and plant-based consumption : a Nordic perspective : evaluating attitudes towards aquaponics among vegan and vegetarian consumers in Iceland and Sweden

Abstract

The Nordic countries, recognised for their innovative approach to sustainable development, are experiencing a rise in part of their populations becoming vegan and vegetarian. However, with limited arable land these nations face challenges in reaching The Sustainable Development Goals of zero hunger and sustainable production, which emphasises the need for advanced food production systems in the region. Aquaponics, a method integrating aquaculture and hydroponics, offers a potential solution but raises ethical concerns for vegans who avoid any use of animal products. This study was conducted with 31 survey participants and 13 interview respondents across Iceland and Sweden to explore the perspectives of vegans, vegetarians, flexitarians, and pescatarians towards aquaponics. The study utilised risk evaluation and moral foundation theories to further deepen the understanding of the participants perceptions, as both internal and external motivations can influence attitudes. Results revealed that 45.2% of respondents considered aquaponics incompatible with vegan principles. Vegans expressed predominantly negative attitudes, vegetarians were neutral, and flexitarians and pescatarians held positive views. Perceptions were shaped by factors such as dietary preference, country of residence, and personal motivations. Key concerns included animal welfare, environmental impact, and health implications. Swedish respondents prioritised environmental concerns, while Icelandic respondents focused on animal rights. Furthermore, current media coverage was identified as a possible external motivation influencing attitudes in Iceland. These findings emphasise the importance of tailored communication strategies to engage vegan and vegetarian audiences in sustainable food practices involving animal-based systems.

Á Norðurlöndunum, sem þekkt eru fyrir framsækna nálgun að sjálfbærri þróun, er vaxandi fjöldi íbúa að tileinka sér lífstíl vegan og grænkera. Á sama tíma standa þessara þjóða frammi fyrir því að það er takmarkað landrými til ræktunar og því geta þær átt erfitt með að uppfylla sjálfbærnimarkmið sameinuðu þjóðanna um ekkert hungur og sjálfbæra framleiðslu. Það undirstrikar þörfina fyrir þróuðum aðferðum til framleiðslu matvæla. Vatnsrækt með fiskum (aquaponics), aðferð sem samþættir aðferðir vatnsræktunar og fiskeldis, er möguleg lausn en hefur í för með sér siðferðisleg álitamál fyrir þá sem aðhyllast vegan lífstíl sem forðast alla vöru sem þar sem að dýr eru notuð til framleiðslu. Í Rannsókninni tóku þátt einstaklingar frá Íslandi og Svíþjóð og svöruðu 31 könnun og 13 tóku þátt í viðtölum. Þannig var kannað viðhorf þeirra sem leggja áherslu á grænmeti í fæðu sinni, þ.m.t. vegan, grænkerar, fólk með breytilegt fæðuval (flexiterians) og þeir sem neyta fisks (pescatarians) gagnvart vatnaræktun með fiskum. Til að auka skilning okkar á því hvernig þátttakendur upplifðu viðfangsefnð var beitt kenningum um áhættumat og siðferðislegan grunn, þar sem bæði utanaðkomandi og innri þættir geta haft áhrif á viðhorf viðkomandi. Niðurstöðurnar sýndu að 45,2% aðspurðra töldu vatnsrækt með fiskum vera ósamrýmanlegt grunngildum vegan lífstíls. Viðhorf þeirra sem tileinka sér vegan lífstíl voru gegnumgangandi neikvæð gagnvart vatnsrækt með fiskum, grænkerar voru hlutlausir og þeir sem neyttu fisks höfðu jákvæðara viðhorf. Viðhorfið mótaðist af þáttum s.s. fæðuvali, búsetuland og persónubundnum hvötum. Helstu áhyggjurnar voru út frá velferð dýra, umhverfisáhrifum og afleiðingum á heilsufar. Þátttakendur frá Svíþjóð lögðu megináherslu á umhverfissjónarmið á meðan að Íslendingar lögðu áherslu á velferð dýranna. Niðurstöðurnar undirstrika mikilvægi að þróa leiðir til samskipta við vegan og grænkera þegar kemur að sjálfbærri matvælaframleiðslu sem fela í sér notkun dýra.