Ábyrgð þinglýsingarstjóra í ljósi tilkomu rafrænna þinglýsinga

Abstract

Þinglýsingalög nr. 39/1978 fela í sér að á þinglýsingarstjóra hvíli skylda að tryggja rétta og lögmæta skráningu réttinda í fasteignabók. Af því leiðir að embættinu fylgir rík ábyrgð, enda getur röng skráning haft alvarleg áhrif á réttarstöðu eigenda og annarra hagsmunaaðila. Með tilkomu rafrænna þinglýsinga hefur framkvæmd þinglýsinga þróast í átt að stafrænu kerfi, sem að öllum líkindum hefur áhrif á starfshætti og ábyrgð þinglýsingarstjóra. Í þessari ritgerð er til athugunar hver ábyrgð þinglýsingarstjóra er í rafrænum þinglýsingum samanborið við hefðbundna framkvæmd. Leitast verður við að svara því hvort aukin stafræn skráning hafi dregið úr mistökum eða aukið ábyrgð embættisins. Ætlunin er jafnframt að fylla í þá fræðilegu eyðu sem ríkir um ábyrgð þinglýsingarstjóra í rafrænni framkvæmd. Ritgerðin hefst á almennum inngangi um efni ritgerðarinnar. Í öðrum kafla verður gerð grein fyrir því, hvað felst í hefðbundinni þinglýsingarathöfn. Þá sérstaklega verður fjallað um framkvæmdina og veigamikið hlutverk hennar í þjóðfélaginu. Í þriðja kafla verður embætti þinglýsingarstjóra skoðað nánar, með áherslu á hlutverk hans innan embættis sýslumanns og þau lögbundnu verkefni sem undir hann heyra. Í umfjölluninni er einnig lögð áhersla á mikilvægi stöðu hans í ljósi þeirrar ábyrgðar sem á honum hvílir í nákvæmri og lögmætri skráningu réttinda, enda geta rangfærslur eða vanræksla leitt til réttaróvissu og verulegs fjártjóns fyrir hagsmunaaðila. Í tengslum við þessa umfjöllun verður vísað til svonefndu Grænugötudómanna, sem varpa ljósi á réttaráhrif og afleiðingar rangrar skráningar þinglýstra réttinda. Í fjórða kafla verður fjallað um rafrænar þinglýsingar, tilkomu, lagalegan grundvöll, og þann ávinning sem innleiðing þeirra var talin hafa í för með sér, auk umfjöllunar um framkvæmdina. Í fimmta kafla er fjallað um norrænan rétt. Í sjötta kafla eru dregnar saman niðurstöður viðtala við þinglýsingarstjóra úr ýmsum sýslumannsumdæmum á Íslandi. Að lokum er sjöundi kafli tileinkaður niðurstöðum.

The Registration of Title Act No. 39/1978 stipulates that the registrar of deeds is under a clear obligation to ensure the correct and lawful registration of rights in the Land Register. Consequently, the office entails significant responsibility, as registration errors can seriously affect the legal status of property owners and other stakeholders. With the emergence of electronic registration, the procedure has shifted towards a digital system, which likely influences both the responsibilities and working methods of the registrar.This thesis examines the responsibility of the registrar of deeds in the context of electronic registration, compared to traditional procedures. The aim is to assess whether digitalisation has reduced the frequency of errors or, conversely, increased the burden of responsibility. The thesis also seeks to contribute to filling the academic gap regarding liability in electronic registration. Chapter one introduces the topic. Chapter two outlines the nature and societal importance of the traditional registration procedure. Chapter three focuses on the role of the registrar within the district commissioner´s office and the legal obligations associated with the position. Emphasis is placed on the potential consequences of inaccurate or unlawful registration, including legal uncertainty and financial loss. In this context, the Grænugata judgements, as they are commonly known, are examined, as they provide insight into the legal implications of registration errors. Chapter four discusses the development of electronic registration, its legal foundation, and the benefits associated with its implementation. In chapter five, Nordic legal frameworks are examined. Chapter six presents the result of interviews conducted with registrars across various jurisdictions in Iceland. The seventh and final chapter summarises the main conclusions of the thesis.