From promise to practice : national implementation of the right to an adequate standard of living in Iceland

Abstract

The thesis investigates the national implementation of the right to an adequate standard of living in Iceland, as enshrined in Article 11 of the International Covenant on Economic, Social, and Cultural Rights (ICESCR). Despite Iceland’s international reputation for its welfare system and commitment to human rights, challenges persist in fully realizing this right. The study utilizes a socio-legal methodology to analyze Icelandic law, policies, and institutional practices critically, examining legal frameworks and practical applications. The research focuses on identifying the gaps and challenges such as housing shortages, socio-economic vulnerabilities, and limitations in welfare provisions, which undermine the realization of an adequate standard of living for all, that prevent people from achieving a decent standard of living, especially for those in marginalized groups. It assesses international monitoring by UN treaty bodies and the Universal Periodic Review. A comparative analysis with Denmark highlights divergent approaches to justiciability, incorporation of international obligations, and national monitoring of ESCRs. The study concludes by proposing legal and policy reforms to strengthen Iceland’s human rights infrastructure. Ultimately, the thesis argues that Iceland must move beyond aspirational commitments and ensure that the right to an adequate standard of living is a lived reality for all.

Ritgerðin fjallar um réttinn til viðunandi lífskjara á Íslandi, eins og kveðið er á um í 11. gr. Alþjóðasamningsins um efnahagsleg, félagsleg og menningarleg réttindi (ICESCR). Þrátt fyrir að Ísland sé þekkt fyrir viðunandi velferðarkerfi og viðurkenningu mannréttinda, eru ýmsar áskoranir sem torvelda framkvæmd réttarins til viðunandi lífskjara til fulls. Í rannsókninni er beitt félagslegri lagalegri (e. socio-legal) nálgun til að rýna í íslenska löggjöf, stefnumótun og stofnanavenjur á gagnrýninn hátt, með áherslu á bæði lagaramma og framkvæmd. Sérstakri athygli er beint að glufum og áskorunum í íslenska lagakerfinu, svo sem húsnæðisskorti, viðkvæmri félagslegri og efnahagslegri stöðu útsettra hópa, ásamt takmörkunum í velferðarkerfinu, sem grafa undan möguleikanum að allir fái að njóta viðunandi lífskjara. Ritgerðin rýnir í niðurstöður Mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna í úttekt á Íslandi. Í samanburði við Danmörku eru dregnar fram ólíkar nálganir varðandi lögfestingu efnahags- og félagslegra réttinda sem njóta verndar undir samningnum. Niðurstöður ritgerðarinnar fela í sér tillögur til umbóta til að styrkja stoðir mannréttinda á Íslandi. Ritgerðin leggur að lokum áherslu á að Ísland verði að stíga skrefið frá orðræðu og ásetningi til raunverulegra aðgerða svo rétturinn til viðunandi lífskjara verði að veruleika fyrir alla.