El castellano como lengua global: Su lugar en un mundo de linguae francae

Abstract

Við Háskóla Íslands, Mála- og menningardeild, er á meistarastigi (MA) boðið upp á námskeiðið Tungumál og menning I. Í námskeiðinu er sjónum beint að kenningum um hnattræn tungumál og m.a. fjallað um ensku sem hnattrænt tungumál samtímans, en einnig um latínu, kínversku, arabísku, auk fleiri tungumála. Kveikju rannsóknarinnar sem hér fylgir má rekja til þess að spænska kemur ekki til umræðu í námskeiðinu þrátt fyrir að vera opinbert tungumál rúmlega tuttugu þjóðlanda og móðurmál rúmlega 600.000 einstaklinga á veraldarvísu. Rannsóknin hverfist um það að ígrunda þær fræðikenningar sem liggja til grundvallar í námskeiðinu en markmið þeirra er að skilgreina og útskýra hvernig hnattræn tungumál verða til, vaxa og festast í sessi. Sérstakri athygli er beint að ensku og latínu þar sem þau tungumál skapa viðeigandi ramma svo beita megi umræddum kenningum um hnattræn tungumál að spænsku. Í lok rannsóknarinnar er gerð grein fyrir uppruna spænskrar tungu, þróun tungumálsins tíundað og sögulegt yfirlit sett fram. Einnig er fjallað um útbreiðslu spænsku og umfang. Niðurstöður rannsóknarinnar staðfesta að þótt umfjöllun um hnattræn tungumál hverfist alla jafna um að eitt tiltekið tungumál sé ríkjandi á hverjum tíma og að einu tungumáli sé reglubundið skipt út fyrir annað þá sé nú á dögum réttara að tala um hnattræn tungumál sem mengi tungumála og að spænska skuli flokkast sem eitt þeirra.

En la Universidad de Islandia, Facultad de Lenguas y Culturas, nivel de maestría (MA), se ofrece la asignatura Lenguas y culturas I donde se estudia la teoría pertinente a las lenguas globales, incluyendo los casos del inglés, la lengua global de la actualidad, el latín, una lengua global de la antigüedad, el chino, el árabe, entre otras. No obstante, el castellano no está incluido en el contenido temático a pesar de ser la segunda lengua del mundo en número de hablantes nativos y el idioma oficial de una veintena de países. En la investigación aquí presentada se repasan los fundamentos teóricos introducidos en esa asignatura que definen y explican cómo surgen, se expanden, y consolidan las lenguas globales. Se incluye el análisis de los casos del inglés y el latín que servirán de plantilla para aplicar el marco teórico de las lenguas globales al castellano. Aunque no forma parte del contenido programático de la asignatura, se expondrá la teoría de los idiomas como activo económico, sus características y funcionas, lo cual enriquece el tópico de las lenguas globales. Finalmente se hace un recuento histórico del castellano, sus orígenes, y su expansión. La tesis concluye que, si bien al hablar de lenguas globales suele haber un enfoque en un único idioma en la cúspide, y que un idioma global acaba siempre siendo reemplazado por otro a lo largo de la historia, en los tiempos modernos resulta más pertinente hablar de las lenguas globales como un conjunto de lenguas y que en ese grupo se encuentra el castellano.

Languages and Cultures I is a Master’s level course offered in the Faculty of Languages and Cultures at the University of Iceland. The course focuses on the study of global languages, notably English, Latin, Chinese, and Arabic. Surprisingly, Spanish does not feature in the course despite its being the official language of at least twenty countries, and its status as the second language in the world by number of native speakers. The present study reviews current theories on how global languages emerge, develop, and become established. Particular emphasis is placed on the status of English and Latin, and this provides a template for the application of the theory of global languages to Spanish. The discussion includes an historical overview of the Spanish language, its origins, and expansion. The theory of language as an economic asset is also explored. The study argues that though theoretical debates on global languages have usually focused on a single language at the peak of its influence, and have noted that any such language is eventually replaced by another one, it would now be more appropriate to discuss global languages as a set of several languages, one of which should be Spanish.