Fyrir þjóðarhagsmuni Rússlands: Lögin um erlenda útsendara og hvernig rússnesk stjórnvöld herja á hið borgaralega samfélag

Abstract

Þessi ritgerð er lokaverkefni til BA-prófs í rússnesku við Mála- og menningardeild Háskóla Íslands. Í henni verða skoðuð lög um erlenda útsendara í Rússlandi (r. иноагенты) sem komu fyrst fram á sjónarsviðið árið 2012 og hafa verið í stöðugri þróun síðan þá. Farið verður yfir aðdragandann að lagasetningunni, þar sem dregin verður upp mynd af rússneskum stjórnmálum og samfélagi frá falli Sovétríkjanna. Að því loknu verða lagafrumvörpin skoðuð auk viðbragða frá hlutaðeigandi aðilum. Í lokin verða tekin fyrir frjáls félagasamtök og aðrir sem skilgreindir hafa verið sem erlendir útsendarar af rússneskum stjórnvöldum. Þannig er leitast við að skýra hvað þessi lög fela í sér og hvaða áhrif þau kunna að hafa haft á borgaralegt samfélag í Rússlandi. Stjórnvöld þar í landi telja að lögin um erlenda útsendara verndi rússneska þjóðarhagsmuni og verji fólk frá óæskilegum erlendum áhrifum. Þegar betur er að gáð, kemur í ljós að lögin fela í sér mikil harðindi fyrir þá sem stjórnvöld velja að skilgreina sem erlenda útsendara. Þeir verði fyrir pólitískum ofsóknum, sem hafa stigmagnast með hverju árinu frá setningu laganna. Aðgerðir stjórnvalda gegn frjálsum félagasamtökum, líkt og lögin um erlenda útsendara, sýna að hið borgaralega samfélag stendur höllum fæti í Rússlandi. Harðstjórn hefur aukist og ekki sér fyrir endanum á þeirri þróun.