Áhrif ferðamanna á rekstur sveitarfélaga

Abstract

Markmið þessarar rannsóknar er að greina áhrif ferðamanna á rekstur sveitarfélaga á Íslandi með því að skoða samband gistinátta og helstu rekstrarliði sveitarfélaga. Rannsóknin byggir á gögnum fyrir íslensk sveitarfélög á árunum 2013-2024 þar sem ferðamannaálag er mælt með fjölda gistinátta en fjárhagsleg áhrif eru metin út frá tekjum, gjöldum, afkomu, veltufé frá rekstri, langtímaskuldum og útgjöldum tiltekinna málaflokka. Notast er við líkan með tvíhliða föstum áhrifum til að leiðrétta fyrir varanlegum ómældum einkennum og áhrifum tíma. Einnig er leiðrétt fyrir íbúafjölda og aldurssamsetningu íbúa í líkaninu til að aðgreina áhrif ferðamanna frá áhrifum stærðar og lýðfræðilegrar uppbyggingar sveitarfélaga.Niðurstöður benda til þess að aukning gistinátta tengist bæði hærri útgjöldum og tekjum sveitarfélaga í einfaldari líkönum. Þegar stýrt er fyrir íbúafjölda, aldurssamsetningu og föstum áhrifum, hverfa þessi tengsl í öllum tekju- og útgjaldaliðum nema útgjaldaflokknum ferðamál sem sýnir lítinn samdrátt í útgjöldum þegar gistinætur aukast. Þetta bendir til þess að möguleg stærðarhagkvæmni í stærri og fjölmennari sveitarfélögum dragi úr beinum rekstraráhrifum ferðamanna þar sem kostnaður vegna þjónustu er þá að dreifast á fleiri notendur.