en English is Íslenska

Thesis University of Akureyri > Hug- og félagsvísindasvið > B.A./B.Ed. verkefni >

Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/1946/790

Title: 
  • is Eigin sök tjónþola
Abstract: 
  • is

    Meginreglan í íslenskum rétti er sú, að tjónvaldur verður ekki skaðabótaskyldur nema
    tjónið sé honum að kenna, þ.e. hann hafi sýnt af sér gáleysi eða sök. Skaðabótaábyrgð yrði þá
    grundvölluð á mikilvægustu reglu skaðabótaréttar, þ.e. sakarreglunni.
    Sakarregluna er ekki að finna í settum lögum. Henni hefur verið beitt lengi af íslenskum
    dómstólum og er vel skilgreind. Verkefni dómstóla hefur verið að meginstefnu að segja til
    um hvort háttsemi brjóti gegn reglunni eður ei. Dómstólar hafa því verið að móta hátternisreglur,
    þ.e. hvað telst skaðvæn og gálaus hegðun og hvað ekki. Við það mat hafa dómstólar
    stuðst við mælikvarða, sem nefndur hefur verið bonus pater familias eða vir optimus, þ.e.
    hvað góður og gegn maður með þá reynslu og menntun sem tjónvaldur hafði, hefði gert í því
    tilviki, sem til umræðu er. Við þetta mat hefur í seinni tíð komið til hjálpar gríðarlega
    umfangsmikið safn reglugerða og reglna, sem settar hafa verið um mörg svið mannlegs lífs.
    Oft á tíðum nægir þá að athuga hvort viðkomandi tjónvaldur hafi brotið gegn slíkum
    hátternisreglum og þarf þá ekki frekari vitnana við. Ekki þarf þá að athuga hvort honum mátti
    vera ljós hættan eða hvort verkið var gálaust. Þá er sagt að hlutlægur mælikvarði sé lagður á
    sakarmatið en ekki þarf að fara út í hæglæg skilyrði.
    Ef tjónvaldur ber einn sök á slysinu þarf hann að bæta það að fullu en stundum er sök
    einnig að finna hjá tjónþola sjálfum. Fyrst var það svo að þegar tjónþoli átti einhverja sök
    sjálfur á tjóninu bar hann það að öllu leyti sjálfur og tjónvaldur slapp undan allri ábyrgð.
    Þetta þótti mörgum full strangt í garð tjónþola og þegar fram liðu stundir þróuðust reglurnar í
    þá átt að sökinni var skipt. Tjónþoli bar þá tjón sitt ekki að öllu leyti sjálfur heldur einungis
    að hluta, allt eftir því hve eigin sök hans á slysinu er mikil.
    Ekki er til nein almenn skráð réttarregla um eigin sök í íslenskum lögum. Hins vegar má
    finna í ýmsum lögum sérreglur um eigin sök til dæmis er slíka reglu að finna í 2. mgr. 88. gr.
    umferðarlaga nr. 50/1987. Í ritgerðinni er fjallað um Hæstaréttardóm nr. 129/2001 þar sem
    Hæstiréttur fjallar um áðurnefnda sérreglu umferðarlaga. Þessi dómur fjallaði um réttarstöðu
    farþega, sem taka sér far með ökumanni, sem þeir vita að er ölvaður. Fram að nefndum dómi
    hafði slíkt alltaf talist vera frágangssök þ.e. að farþeginn ætti svo mikla sök sjálfur að hann
    hefði fyrirgert bótarétti sínum. Þetta hafði verið nefnd áhættutaka. Í þessum nýja dómi
    Hæstaréttar kemst rétturinn hins vegar að því, að skipta beri sökinni þ.e. að farþeginn hafi
    ekki sýnt það mikla sök að honum beri engar bætur.

Description: 
  • is Verkefnið er opið nemendum og starfsfólki Háskólans á Akureyri
Accepted: 
  • Jan 1, 2007
URI: 
  • http://hdl.handle.net/1946/790


Files in This Item:
Filename Size VisibilityDescriptionFormat 
Lokaverkefni til BA um eigin sök tjónþola.pdf422.34 kBMembersEigin sök - heildPDF