2026-09-30T01:16:55Zhttps://skemman.is/oai/request

oai:skemman.is:1946/515002025-09-11T08:27:16Zcom_1946_2061com_1946_2057col_1946_2069

Háskóli Íslands Emese Kenderesi 1997- Ólöf Guðný Geirsdóttir 1968- Þórhallur Ingi Halldórsson 1976- Sigrún Sunna Skúladóttir 1975- Bakgrunnur og markmið: Vannæring er algeng meðal eldri einstaklinga og getur haft alvarlegar afleiðingar, bæði fyrir einstaklingana sjálfa og heilbrigðiskerfið. Markmið þessarar rannsóknar var að meta hættu á vannæringu meðal eldri einstaklinga sem komu á bráðamóttöku á höfuðborgarsvæðinu yfir tveggja mánaða tímabil árið 2024. Aðferðir: Þversniðsrannsókn sem nær til 208 sjúklinga, 65 ára og eldri, sem komu á bráðamóttöku Landspítala á tímabilinu október til desember 2024. Hætta á vannæringu var metin með íslenska næringarskimunartækinu (ISNST). Upplýsingar um komur á bráðamóttöku og innlagnir síðustu 12 mánaða voru fengnar úr viðtölum og sjúkrahússkrám. Tengsl milli niðurstöðu skimunar og notkunar heilbrigðisþjónustu voru skoðuð með og án leiðréttinga fyrir truflandi þáttum. Að auki voru tvær spurningar úr ISNST einnig notaðar til að meta sjúklinga út frá styttri skimunarlista MST (Malnutrition Screening Tool) og niðurstöður beggja skimunatækja bornar saman. Niðurstöður: Af þeim 208 sem tóku þátt voru 195 skimaðir með skimunartækinu ISNST. Af þeim voru 50,7% í lítilli áhættu, 20,5% í miðlungs áhættu og 28,7% í mikilli áhættu á vannæringu. Algengustu einkenni meðal áhættuhópa voru ósjálfrátt þyngdartap og léleg matarlyst. Sjúklingar í miðlungs- og mikilli áhættu höfðu marktækt oftar verið lagðir inn (p = 0,009) og komið á bráðamóttöku (p = 0,006) á síðustu 12 mánuðum en þeir sem voru í lítilli áhættu. Þessi tengsl héldu sér eftir leiðréttingu fyrir aldri og kyni, en hurfu þegar einnig var leiðrétt fyrir krabbameini og lungnasjúkdómum. MST greindi 32,3% í áhættu, samanborið við 49,3% sem voru í miðlungs- eða mikilli áhættu samkvæmt ISNST. Ályktanir: Stórt hlutfall eldri einstaklinga sem leituðu á bráðamóttöku reyndist vera í áhættu á vannæringu. Skimun fyrir áhættu á vannæringu í þessu samhengi er mikilvæg þar sem vannæring tengist meiri notkun á heilbrigðisþjónustu. Báðar skimunaraðferðir reyndust gagnlegar. ISNST greindi fleiri í áhættu á vannæringu, en þó gæti styttra MST tækið hentað betur í hröðu vinnuumhverfi bráðamóttökunnar. Background and aims: Malnutrition is a common condition among older adults, which can have a significant impact on both individuals and the healthcare system. This study aimed to assess the risk of malnutrition among elderly patients presenting to the emergency ward (ER) in the capital area of Iceland. Methods: This cross-sectional study included patients aged ≥65 years who attended the ER at Landspítali – University Hospital between October and December 2024. Nutritional risk was assessed using the Icelandic Nutrition Screening Tool (ISNST). Data on ER visits and hospital admissions over the past 12 months were collected from interviews and hospital records. Associations between malnutrition risk and healthcare use were analyzed with and without adjusting for covariates. In addition, two questions from the ISNST were also used to assess patients using the shorter screening tool, MST (Malnutrition Screening Tool), and the results from both screening tools were compared. Results: Of 208 patients approached, 195 were screened with the ISNST. Among them, 50.7% were at low risk, 20.5% at medium risk, and 28.7% at high risk of malnutrition. The most common indicators were unintentional weight loss and poor appetite. Medium- and high-risk patients had significantly more hospital admissions (p = 0.009) and ER visits (p = 0.006) in the previous year than those at low risk. These associations remained significant after adjusting for age and gender, but not after further adjustment for cancer and lung disease. The MST identified 32.3% of patients as being at risk, compared to 49.3% who were classified as medium- to high-risk by the ISNST. Conclusions: A high proportion of older adults attending the ER were at risk of malnutrition. Screening in this setting is valuable, as malnutrition risk is associated with increased healthcare utilization. While both screening tools were practical, the ISNST identified more at-risk patients, whereas the shorter MST may be better suited for busy clinical environments. 2025-09-11T08:27:11Z 2025-09-11T08:27:11Z 2025-09-11T08:27:15Z 2025-09-10T16:35:34Z 2025-08 https://hdl.handle.net/1946/51500 en Næringarfræði Aldraðir Næringarskortur Næringarástand aldraðra á bráðamóttöku - Skimun fyrir næringarástandi eldra fólks við komu á bráðamóttöku Nutritional Status of Older Adults in the Emergency Ward - Screening for Nutritional Status of Older Adults at the Emergency Ward Thesis Master's