2026-10-01T23:53:15Zhttps://skemman.is/oai/request

oai:skemman.is:1946/521302026-02-14T16:12:19Zcom_1946_2003com_1946_1992col_1946_2004

Háskólinn á Bifröst Júlíus Björn Þórólfsson 1969- Diljá Helgadóttir 1994- Ágrip Eftir flugslysið Germanwings árið 2015 tók Evrópusambandið til aðgerða með því að herða reglur um flugöryggi og geðheilbrigði flugáhafna. Þessi ritgerð fjallar um innleiðingu reglugerðar (ESB) 2018/1042 í íslenskan rétt og hvernig íslensk stjórnvöld, einkum Samgöngustofa, hafa túlkað ákvæði um geðvirk efni, sérstaklega í tengslum við flugáhafnir sem taka lyf vegna athyglisbrests og ofvirkni (ADHD). Kjarni rannsóknarinnar er að kanna hvort algjört bann við notkun þessara lyfja brjóti í bága við atvinnufrelsi flugáhafna, eins og því er varið í 75. gr. stjórnarskrár Íslands. Aðferðafræði og röksemdafærsla beitt er lögfræðilegri (kennibundinni) aðferð sem felst í að greina ákvæði stjórnarskrár, stjórnsýslulaga og innlendra/alþjóðlegra reglna. Mikil áhersla er lögð á að greina meðalhófsreglu stjórnsýsluréttarins (3. gr. stjórnsýslulaga) og lögmætisregluna, sem krefst þess að takmarkanir á grundvallarréttindum séu hlutlægar og sanngjarnar. Dómaframkvæmd Hæstaréttar Íslands (Hrd. 572/2016 og Hrd. 620/2017) er notuð til að leggja mat á vægi almannahagsmuna (flugöryggi) og réttlætingu íþyngjandi takmarkana. Samanburður lagasetningar og fræðilegur grunnur Rannsóknin sýnir fram á djúpstæðan ágreining milli íslenskrar framkvæmdar og nálgunar annarra ríkja (Danmerkur, Noregs, Svíþjóðar, Bretlands, Bandaríkjanna (FAA) og Ástralíu). Þar sem Ísland virðist beita algjöru útilokunarbanni (núllþoli) á geðvirk efni, veita öll samanburðarríkin sveigjanlegt einstaklingsbundið mat, FAA-reglur og taugasálfræðilegar rannsóknir sýna að hægt er að meta hæfni einstaklinga með ADHD, jafnvel á lyfjum, með gagnsæjum og vísindalega rökstuddum hætti. Niðurstaða ritgerðarinnar er sú að framkvæmd Samgöngustofu við að synja umsækjendum um heilbrigðisvottorð, eingöngu á grundvelli lyfjanotkunar, samræmist ekki meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar né því sem alþjóðleg heilsufarsvísindi og önnur ríki telja nauðsynlegt til að tryggja flugöryggi. Algjör útilokun brýtur í bága við atvinnufrelsi með því að ganga lengra í skerðingu réttinda en almannahagsmunir krefjast. Lagt er til að íslensk stjórnvöld endurskoði framkvæmd sína og innleiði ferli fyrir einstaklingsbundið læknisfræðilegt mat, líkt og gert er í EASA-löndum og Bandaríkjunum, til að tryggja að flugöryggi og grundvallarréttindi einstaklinga séu bæði virt. 2026-02-14T16:12:15Z 2026-02-14T16:12:15Z 2026-02-14T16:12:19Z 2025-12-01T09:10:03Z 2025-12 https://hdl.handle.net/1946/52130 is Lögfræði Lyfjanotkun Geðheilsa Flugliðar Flugmenn ADHD Samanburður á innleiðingu reglugerðar varðandi geðvirk lyf, ADHD, samkvæmt læknisráði, fyrir atvinnufrelsi flugáhafna í ljósi 75. gr. stjórnarskrár og samanburður með nálganir annara vestrænna ríkja. Thesis Bachelor's