2026-09-28T14:14:57Zhttps://skemman.is/oai/request

oai:skemman.is:1946/536072026-06-09T10:15:09Zcom_1946_6867com_1946_6001col_1946_6868

Háskólinn í Reykjavík Aníta Birna Berndsen 1998- Hulda María Stefánsdóttir 1976- Í dómi Hæstaréttar 31. janúar 2024 í máli nr. 31/2023 reyndi á það álitaefni hvort það teldist nauðgun að fjarstaddur gerandi hafi fengið 13 og 14 ára stúlkur til að viðhafa kynferðislegar athafnir gagnvart sjálfum sér og hver annarri, taka athafnirnar upp á myndband og senda geranda. Ákært var fyrir nauðgun samkvæmt 194. gr. hgl. og kynferðisbrot gegn börnum yngri en 15 ára samkvæmt 1. mgr. 202. gr. hgl. Því leit úrlausnarefni dómsins að lagatúlkun gildandi ákvæða um kynferðisbrot og reyndi þannig á 1. mgr. 194. gr. hgl. með áður óþekktum hætti. Hæstiréttur taldi að í ljósi reglunnar um lögbundnar refsiheimildir veitti orðalag fyrrgreindra ákvæða um nauðgun ekki það svigrúm til túlkunar að fella mætti háttsemi ákærða undir hugtakið önnur kynferðismök og sakfelldi fyrir kynferðislega áreitni samkvæmt 2. mgr. 202. gr. hgl. Í ritgerðinni er þess freistað að leggja mat á hvort niðurstaðan samræmist fyrri skilgreiningum réttarins á hugtökunum nauðgun og kynferðisleg áreitni. Lögfræðilega sker dómurinn sig úr fyrri dómaframkvæmd og hefur að geyma nokkur stefnumarkandi og mikilvæg nýmæli um mörk stjórnar og stjórnleysis geranda gagnvart brotaþola m.t.t. tíma og fjarlægðar. Hefur dómurinn verið gagnrýndur bæði lagalega og pólitískt, líkt og ákvæði kynferðisbrotakafla hegningarlaga um nauðgun almennt. Verður því varpað fram sjónarmiðum um endurskilgreiningu nauðgunarhugtaksins til að endurspegla betur félagslegan veruleika. Í ritgerðinni er komist að þeirri niðurstöðu að gagnrýna megi lagatúlkun Hæstaréttar í málinu fyrir að girða fyrir mögulega þróun nauðgunarákvæðanna um refsiábyrgð, þar sem sú þróun sé í samræmi við kjarna brotsins og nokkuð fyrirsjáanleg. Hins vegar verður ekki hjá því litið að ákvæði kynferðisbrotakafla almennra hegningarlaga veiti börnum ekki fullnægjandi refsivernd þegar gerandi fær brotaþola til grófra kynferðislegra athafna gagnvart sjálfum sér eða með öðrum, sér í lagi þegar gerandi er fjarstaddur brotaþola en viðhefur háttsemina í gegnum netið. In a judgment delivered by the Supreme Court of Iceland on 31 January 2024 in case no. 31/2023, the Court examined whether it constituted rape for a remotely located offender to induce 13- and 14-year-old girls to engage in sexual acts with themselves and each other, record those acts, and send the recordings to him. The defendant was charged under Article 194(1) (rape) and Article 202(1) (sexual intercourse and other sexual acts against children under the age of 15) of the Penal Code. The Supreme Court found that, in light of the principle of legality in criminal law, the wording of the aforementioned rape provisions did not permit an interpretation broad enough to classify the conduct as „other sexual acts“ under Article 194(1). Instead, the defendant was convicted of sexual harassment under Article 202(2). This thesis examines whether that conclution is consistent with the Court‘s prior definitions of rape and sexual harassment. The judgement departs from previous case law and introduces important developments regarding the limits of an offender‘s control over a victim in terms of time and physical distance. It has attracted legal and political criticism, reflecting broader criticism of the rape provisions in the Penal Code. The thesis argues in favour of redefining the concept of rape so that it more accurately reflects social reality. It concludes that the Supreme Court‘s interpretation may be critised for finding the principle of legality as preventing a further development of the rape provisions concerning criminal liability, despite such development being consistent with the core nature of the offence and being reasonably foreseeable. Nevertheless, the thesis emphasises that the current sexual offences provisions fail to provide children with adequate criminal protection where serious sexual abuse is committed remotely conduct through the internet. 2026-06-09T10:15:04Z 2026-06-09T10:15:04Z 2026-06-09T10:15:08Z 2026-05-11T21:46:27Z 2026-05 https://hdl.handle.net/1946/53607 is Lögfræði Stafrænt ofbeldi Kynferðisafbrot Nauðganir Hæstiréttur Nauðgun á stafrænu formi? : greining á dómi Hæstaréttar 31. janúar 2024 í máli nr. 31/2023 Thesis Bachelor's