2026-10-05T13:41:37Zhttps://skemman.is/oai/request

oai:skemman.is:1946/536682026-06-09T13:39:48Zcom_1946_35056com_1946_3515col_1946_35057

Landbúnaðarháskóli Íslands Elísa Björt Haralds Pálsdóttir 2002- Hrannar Smári Hilmarsson 1984- Egill Gautason 1991- Gögn úr tilrauninni „Íslands þúsund bygg“, sem framkvæmd var á árunum 2024 og 2025, voru notuð til að meta svipfarsfylgni eiginleika í íslensku byggi, rúmþyngd, skriðtíma og hæð. Í tilrauninni voru 957 bygglínur prófaðar árið 2024 og 239 línur árið 2025. Bæði tvíraða og sexraða bygglínur voru til skoðunar. Blönduð línuleg líkön voru notuð við úrvinnslu gagna, þar sem dreifniþættir voru metnir með REML, og kynbótaspá Völu sem reiknað var 2023. Fylgni milli ára var metin með Pearson-fylgni og arfgengi í víðum skilningi reiknað út frá dreifniþáttum líkananna. Niðurstöður sýndu miðlungs fylgni milli ára fyrir hæð og skriðtíma. Fyrir hæð var fylgnin r = 0,47 hjá tvíraða byggi og r = 0,43 hjá sexraða byggi. Fyrir skriðtíma var fylgnin r = 0,43 hjá tvíraða byggi og r = 0,38 hjá sexraða byggi. Veik fylgni var hins vegar fyrir rúmþyngd, eða r = 0,14 hjá bæði tvíraða og sexraða byggi, sem bendir til þess að umhverfisáhrif hafi haft meiri áhrif á þann eiginleika. Arfgengi var breytilegt milli ára og raðgerða. Hæst mældist það fyrir skriðtíma hjá tvíraða byggi árið 2025 (H² = 0,96), en lægst fyrir rúmþyngd hjá sexraða byggi árið 2024 (H² = 0,40). Fylgni milli erfðamengiskynbótaspár og svipfars fyrir rúmþyngd var veik en þó marktæk hjá sexraða byggi, en ekki marktæk hjá tvíraða byggi. Niðurstöðurnar benda til þess að erfðamengiskynbótaspáin hafi takmarkað spágildi eitt og sér. Þó ber að hafa í huga að erfðamengiskynbótaspáin sem hér var til skoðunar var einungis fyrir rúmþyngd. Í heild sinni benda niðurstöðurnar til þess að umhverfisáhrif hafi veruleg áhrif á suma eiginleika og að nauðsynlegt sé að byggja úrval á gögnum frá fleiri en einu ári til þess að tryggja áreiðanlegt mat. 2026-06-09T13:39:44Z 2026-06-09T13:39:44Z 2026-06-09T13:39:48Z 2026-05-05T14:00:25Z 2026-05 https://hdl.handle.net/1946/53668 is Búvísindi Bygg Kynbætur Svipfar Arfgengi Fylgni svipfars í íslensku byggi Thesis Bachelor's